Διάλεξη για το έργο του Νίκου Καζαντζάκη διοργανώθηκε στο πανεπιστήμιο. Συνδιοργανωτές, η ελληνική πρεσβεία και το τμήμα κλασσικής φιλολογίας. Ομιλητής, ο πρόεδρος της “Διεθνούς Εταιρείας Φίλων του Νίκου Καζαντζάκη”, κ. Γεώργιος Στασινάκης(στη φωτογραφία). Καιρός ήταν να γίνει και μια πολιτιστική εκδήλωση από την Ελλάδα. Πριν λίγες μέρες, οι Τούρκοι είχαν διοργανώσει ολόκληρη εβδομάδα για τον πολιτισμό τους, με ποικίλες εκδηλώσεις.
Σε δυο μέρες, τιμούμε την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου στην Ελλάδα. Και η Λιθουανία, ωστόσο, έχει το δικό της “Πολυτεχνείο”-με την έννοια της θυσίας για την ελευθερία και ανεξαρτησία. Αλλά πριν από την ημέρα αυτή, προυπήρξε το γεγονός της “ανθρώπινης αλυσίδας” ή του “Βαλτικού δρόμου” όπως το αποκαλούν οι κάτοικοι των Βαλτικών χωρών:
Στις 23 Αυγούστου 1989, τρία αντιπολιτευόμενα το σοβιετικό καθεστώς κινήματα(λιθουανικό, λετονικό, εσθονικό) διοργανώνουν αυτή την εκδήλωση. Η επιλογή της μέρας είναι συμβολική: συμπληρώνονταν, την ημέρα εκείνη, 50 χρόνια από την υπογραφή του συμφώνου Ρίμπεντροπ-Μολότοφ.
Την ημέρα εκείνη λοιπόν, περίπου 2.000.000 άνθρωποι ενώνουν τα χέρια τους σε μια ανθρώπινη αλυσίδα, που ξεκινά από τον πύργο Gedimino του Βίλνιους(κοντά στον καθεδρικό ναό) και διασχίζει και τις τρεις Βαλτικές χώρες, περνώντας από τη Ρίγα και καταλήγοντας στο κάστρο Toompea του Ταλίν. Συνολικά, η αλυσίδα έχει μήκος περίπου 600 χιλιόμετρα.
Το γεγονός αυτό, όπως είναι φυσικό, τιμάται και από τις τρεις Βαλτικές χώρες. Στην εικόνα, βλέπετε μια πλάκα που υπάρχει στην πλατεία του καθεδρικού ναού, με τη λέξη “STEBUKLAS” που σημαίνει “Θαύμα”.
Μετά από εκείνη τη μέρα, ήταν φανερό πως το ποτάμι δεν θα γύριζε πίσω. Ο άνεμος της αλλαγής που φυσούσε σε όλες τις ανατολικές χώρες, φυσούσε έντονα και στη Λιθουανία. Και μάλιστα εδώ ο λαός δεν απαιτούσε απλώς δημοκρατία-αλλά και και ανεξαρτησία.
Τον Ιανουάριο του 1991, ο πύργος της τηλεόρασης δέχεται επίθεση από τον σοβιετικό στρατό: Από τις 11 Μαρτίου του 1990, το κοινοβούλιο της Λιθουανίας (στο οποίο, μετά από εκλογές, πλειοψηφούν οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης), ανακηρύσσει την ανεξαρτησία της χώρας. Η Ρωσία αντιδρά με εμπάργκο και με την στρατιωτική επίθεση στον πύργο. Το αποτέλεσμα της επίθεσης: 14 πολίτες νεκροί και 700 τραυματίες. Είναι το “Πολυτεχνείο” της Λιθουανίας. Αλλά τα γεγονότα τρέχουν και η ανεξαρτησία της χώρας (όπως και των άλλων Βαλτικών χωρών) είναι γεγονός. Λίγες μέρες μετά, στις 4 Φεβρουαρίου 1991, η Ισλανδία γίνεται η πρώτη χώρα που αναγνωρίζει το ανεξάρτητο Λιθουανικό κράτος. Και στα τέλη Αυγούστου του 1993, φεύγουν από τη χώρα και τα τελευταία σοβιετικά στρατεύματα.
Το πρώτο χιόνι έπεσε χτες τη νύχτα. Καλή αρχή! Ελπίζω να μην είναι ο χειμώνας τόσο βαρύς όσο ο περσινός-αν και μου λένε πως ο περσινός δεν ήταν ιδιαίτερα βαρύς, οπότε φαντάζομαι τι μπορεί να είναι ο βαρύς χειμώνας!
Κατά τα άλλα, τα μαθήματα συνεχίζονται, αν και ακόμα δεν έχουν σταλεί στο Πανεπιστήμιο τα χρήματα που προβλέπονταν από τη συμφωνία με το ΥΠΕΠΘ. Υπομονετικοί οι υπεύθυνοι του Πανεπιστημίου-ευτυχώς, γιατί αλλιώς θα έπρεπε να ψάχνω αίθουσα για να διδάσκω. Ελπίζω σύντομα να λυθεί η εκκρεμότητα!
Χωρίς λόγια. Απλώς κάποιες φωτογραφίες.
Ξεκινώντας από το National Geographic. Που εδώ κι ένα μήνα κυκλοφορεί τη λιθουανική του έκδοση. Και διαφημίζεται με περίπτερα σε διάφορα σημεία της πόλης-περίπτερα στα οποία εκτίθενται φυτά ή πετρώματα. Στο συγκεκριμένο, εκτίθεται ένας κάκτος.
Και εδώ, το πλανητάριο του Βίλνιους.
Και για τέλος, οι μεσίστιες σημαίες έξω από το Προεδρικό μέγαρο. Που δεν είναι μεσίστιες λόγω κάποιου πένθους, όπως νόμιζα όταν τις είδα. Απλούστατα, όπως έμαθα, είναι σημάδι πως η πρόεδρος απουσιάζει.
Μετά από πολύ καιρό, νέα εγγραφή. Ο καιρός αρκετά καλός, ακόμα μέρες με ηλιοφάνεια εδώ. Όσο για τη διδασκαλία φέτος; Αφού πήραν πτυχίο τον Ιούνιο οι πρώτες τελειόφοιτες(απόφοιτες πια) του τμήματος Λιθουανικής φιλολογίας και Νέας Ελληνικής γλώσσας, οι νέες, πρωτοετείς φοιτήτριες, διδάσκονται από την κ. Kristina Svareviciute(για την οποία έχω μιλήσει σε προηγούμενη εγγραφή).
Όσο για μένα, διδάσκω Λιθουανούς που επιθυμούν να μάθουν την ελληνική γλώσσα. Πρόκειται για ανθρώπους κάθε ηλικίας, αφού υπάρχουν νέοι από 18 ετών, μέχρι άνθρωποι 55 ή 60 ετών.
Διδάσκω σε αίθουσα που μου παραχωρεί το πανεπιστήμιο. Ευτυχώς που υπάρχει ο πρέσβης! Διότι, όπως έγραψα πριν από καιρό, υπήρξε μια συμφωνία να επιχορηγείται το πανεπιστήμιο από την Ελλάδα με ένα ετήσιο ποσό. Ωστόσο, σχεδόν ένα χρόνο μετά, η συμφωνία έμεινε στα λόγια-διότι, ως γνωστόν, το ελληνικό υπουργείο παιδείας έχει πολλές υποχρεώσεις-σιγά μην ασχοληθεί σοβαρά με την υποστήριξη της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης σε μια χώρα!!! Έτσι, λίγο έλειψε να μην έχω αίθουσα για να διδάσκω. Ευτυχώς, παρενέβη ο πρέσβης. Και διαβεβαίωσε το πανεπιστήμιο ότι θα υπάρξει ενίσχυση από το υπουργείο Εξωτερικών. Και το πανεπιστήμιο έδειξε καλή διάθεση. Όσο για το υπουργείο παιδείας; Ούτε φωνή, ούτε ακρόαση!!!
Θα τα λέμε συχνότερα από δω και πέρα. Δυο φωτογραφίες: Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Βίλνιους το βράδυ και ένα δρομάκι στην παλιά πόλη.
Η εγγραφή ανανεώθηκε, αφού προσέθεσα, εκτός από τη συνέντευξη, ρεπορτάζ με τις αντιδράσεις στις θέσεις του βουλευτή.
Τι έγινε λοιπόν με τον Έλληνα βουλευτή; Στη συνέλευση του ΟΑΣΕ, ο κ. Κώστας Αλυσσανδράκης, βουλευτής του ΚΚΕ, κατήγγειλε την απαγόρευση λειτουργίας κομμουνιστικού κόμματος στη Λιθουανία, κατηγόρησε τη Λιθουανία(τις κυβερνήσεις μετά το 1991) για καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων(λόγω της καταδίκης και φυλάκισης του γραμματέα του ΚΚ Λιθουανίας μετά την ανεξαρτησία). Και όχι μόνο. Γενικά, εξέφρασε απόψεις που προκάλεσαν αντιδράσεις.
Εκείνο που θέλω να επισημάνω, είναι ότι ο κ. Αλυσσανδράκης ήταν ο μόνος από την ελληνική αντιπροσωπεία(στην οποία συμμετείχαν βουλευτές απ’ όλα τα κόμματα) που ενδιαφέρθηκε να πληροφορηθεί για την κατάσταση της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στη Λιθουανία. Ζήτησε να έρθει σε επαφή μαζί μου και πληροφορήθηκε όλα τα σχετικά με την ελληνόγλωσση εκπαίδευση εδώ.
Για της απόψεις που εξέφρασε, είναι καλύτερο να διαμορφώσετε μόνοι της άποψη, διαβάζοντας συνέντευξη που παραχώρησε σε λιθουανική ιστοσελίδα.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
(Δυο παρατηρήσεις: 1.-Ο τίτλος της συνέντευξης είναι ακριβώς ο τίτλος που επέλεξε η ιστοσελίδα.. 2.-Ο Λιθουανός πρόεδρος για τον οποίο καταγγέλλει ο βουλευτής ότι υπήρξε μέλος της Βέρμαχτ, είναι ο κ. Adamkus, πρόεδρος της Λιθουανίας μέχρι πριν λίγους μήνες).
Πηγή: delfi.lt
1 Ιουλίου 2009
Έλληνας κομμουνιστής: η κατάκτηση της Λιθουανίας δεν υπήρξε
Έλληνας βουλευτής, εκπρόσωπος του κομμουνιστικού κόμματος κ. Κωνσταντίνος Αλυσσανδράκης, ο οποίος είχε έρθει στην ΚΣ του ΟΑΣΕ, δεν παύει να παραξενεύει: στην αρχή ο πολιτικός ανοιχτά κατηγόρησε τη Λιθουανία για παραβίαση των δικαιωμάτων των κομμουνιστών, ενώ στη συνέντευξή του στο DELFI, ο κ. Αλυσσανδράκης δήλωσε ότι, κατά τη γνώμη του, η Λιθουανία το 1940 δεν κατακτήθηκε από την ΕΣΣΔ.
Ενώ ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Βίλνιους κ. Dainius Zalimas ισχυρίζεται ότι το γεγονός της κατάκτησης της Λιθουανίας στην ουσία αναγνωρίζει και η Ρωσία, η οποία έχει ανακηρύξει τον εαυτό της ως συνεχιστή των δικαιωμάτων της ΕΣΣΔ.
Κύριε Αλυσσανδράκη, στην ΚΣ του ΟΑΣΕ κατηγορήσατε τη Λιθουανία για παραβίαση των δικαιωμάτων των ανθρώπων, που θεωρούν τους εαυτούς τους κομμουνιστές. Γιατί το νομίζετε αυτό;
Επειδή στη Λιθουανία φοβούνται τους κομμουνιστές. Η πραγματική αντιπολίτευση προέρχεται μόνο από τα κομμουνιστικά κόμματα τα οποία, όχι απλά θέλουν να αλλάξουν τη συγκεκριμένη κυβέρνηση και την πολιτική του κράτους, αλλά θέλουν ουσιαστικά να αλλάξουν τη δομή της κοινωνίας. Αυτή είναι μια πολύ καλή αιτία καταδίωξης των κομμουνιστών, γι’ αυτό υπάρχει ένας νόμος που απαγορεύει τη χρήση των κομμουνιστικών συμβόλων και την άσκηση της πολιτικής δραστηριότητας.
Ωραία, αλλά δεν νομίζετε ότι η ίδια η κοινωνία πρέπει να επιλέξει; Στην Λιθουανία τουλάχιστον προς το παρόν δεν παρουσιάζονται τάσεις των πολιτών να υποστηρίζουν άκρως δεξιές δυνάμεις.
Και από πού το γνωρίζετε; Εσείς απλώς δεν μπορείτε να το γνωρίζετε. Αν το κομμουνιστικό κόμμα είναι παράνομο, πώς οι πολίτες μπορούν να εκφράσουν τη γνώμη τους; στην ουσία, αυτοί δεν μπορούν να εκφράσουν τη θέση τους, επειδή το κόμμα είναι παράνομο, δεν υπάρχει η δυνατότητα να ψηφίσουν τους κομμουνιστές στις εκλογές. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να εκφράσουν ακόμα και τις συμπάθειές τους στον κομμουνισμό, επειδή θα πήγαιναν φυλακή. Απ’ ότι γνωρίζω, σύμφωνα με τους νόμους της Λιθουανίας, κάθε άνθρωπος, που εκφράζει την υποστήριξή του στους κομμουνιστές, μπορεί να τιμωρηθεί ακόμα και με φυλάκιση.
Όχι, δεν έχετε δίκιο σ’ αυτό. Στην Λιθουανία δεν απαγορεύονται και δεν τιμωρούνται οι συμπάθειες στον κομμουνισμό και τη Σοβιετική Ένωση, αν και υπήρξαν τέτοιες σκέψεις.
Όμως αυτή είναι μόνο η εξωτερική πλευρά. Είμαι σίγουρος ότι στην πραγματικότητα έναν άνθρωπο, που ανοιχτά υποστηρίζει τις κομμουνιστικές ιδέες, θα τον κατηγορούσαν για υποστηρικτή της Σοβιετικής Ένωσης και παρόμοια πράγματα. Οι κυβερνώντες της χώρας σας απλώς θέλουν να ξαναγράψουν την ιστορία. Εγώ γνωρίζω ότι ο Πρόεδρός σας υπηρέτησε στη Βέρμαχτ, αυτό τουλάχιστον δεν το έχει αρνηθεί. Βέβαια, αυτός τότε ήταν νέος, επίσης η Βέρμαχτ δεν ήταν τα SS ή κάτι παρόμοιο. Όμως, όταν αυτός έγινε Πρόεδρος της χώρας, στη χώρα σας ξεκίνησε μεγάλο κύμα ρεβανσισμού. Ο ρεβανσισμός έναντι του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού, είναι χαρακτηριστικό για όλες τις Βαλτικές χώρες. Μας φτάνουν πληροφορίες ότι σε άλλες Βαλτικές χώρες χτίζονται μνημεία για τους ναζί, οι οποίοι αντιμετωπίζονται ως ήρωες. Το ίδιο γίνεται και στη χώρα σας-οι ακόλουθοι των ναζί, που πολεμούσαν κατά της Σοβιετικής Ένωσης, παρουσιάζονται ως ήρωες. Θα έλεγα ότι αυτό είναι πάνω και από το ρεβανσισμό, αυτό είναι φασισμός.
Αν μιλήσουμε για την Λιθουανία, η ΕΣΣΔ σημαίνει και την κατάκτησή μας…
Αυτή δεν ήταν κατάκτηση, επειδή μπήκατε στη Σοβιετική Ένωση σύμφωνα με απόφαση του κοινοβουλίου σας.
Πώς μπορούμε να αξιολογούμε σοβαρά τις εκλογές στο Ανώτατο Συμβούλιο, όταν στη Λιθουανία ήδη υπήρχε ο Κόκκινος στρατός;
Το κοινοβούλιο αναδείχτηκε με εκλογές. Αν οι εκλογές ήταν ελεύθερες, δεν θα το συζητήσω τώρα. Νομίζω ότι η χώρα σας δεν κατακτήθηκε, νομίζω ότι ήσασταν ένας ίσος εταίρος, όπως και οι άλλες δημοκρατίες της Σοβιετικής Ένωσης.
Πώς τότε να αξιολογήσουμε τις μαζικές εξορίες στη Σιβηρία, τις οποίες πραγματοποίησε το καθεστώς του Στάλιν, τις οποίες είχε καταδικάσει ακόμα και ο Νικήτα Χρουστσόφ;
Αυτά είναι παραμύθια. Μέσα στην ΕΣΣΔ υπήρξε ένας αγώνας των τάξεων, όμως είναι λάθος να δώσουμε μεγάλη σημασία σε αυτό το ιστορικό γεγονός. Νομίζω, αν η νέα κυβερνώσα τάξη, όλοι οι εκατομμυριούχοι σας, ήταν σίγουροι γι αυτό, δεν θα φοβόνταν να αφήσουν τους κομμουνιστές να λειτουργούν, επειδή η κοινωνία, έτσι κι αλλιώς, δεν θα τους υποστήριζε. Το γεγονός ότι οι κομμουνιστές απαγορεύονται στη Λιθουανία, αποδεικνύει ότι η κυβερνώσα τάξη φοβάται και δεν είναι σίγουρη για τη δύναμή της.
Δεν νομίζετε ότι είναι κανονικό σε κάθε χώρα να απαγορεύονται κόμματα που προπαγανδίζουν ολοκληρωτικά και αυταρχικά καθεστώτα; π.χ., σε πολλές χώρες απαγορεύονται τα ναζιστικά και φασιστικά κόμματα. Γιατί δεν μπορούν να απαγορευτούν οι κομμουνιστικοί πολιτικοί οργανισμοί;
Τα καθεστώτα που απαγόρευαν ή απαγορεύουν τα κομμουνιστικά κόμματα, είναι φασιστικά. Αν θέλετε το καθεστώς σας να θεωρείται φασιστικό, τότε να συνεχίσετε την απαγόρευση λειτουργίας των κομμουνιστών.
Και πώς εσείς ονομάζετε τα καθεστώτα που απαγορεύουν τα φασιστικά ή τα ναζιστικά κόμματα;
Αυτά δεν είναι καθεστώτα, απλώς ο κόσμος δεν τα αντέχει. π.χ. στην Ελλάδα δεν υπάρχουν νόμοι οι οποίοι απαγορεύουν την ίδρυση φασιστικών κομμάτων. Σ’ εμάς απλώς δεν υπάρχει ένα τέτοιο κόμμα. Όμως, εμείς δεν φοβόμαστε το φασισμό.
Πώς θα αντιδρούσατε, αν στην Ελλάδα, με βάση την εθνικότητα, ιδρύονταν κάποιο τουρκικό κόμμα, ενώ η χώρα σας υπέφερε 400 χρόνια τον οθωμανικό ζυγό;
Σε εμάς, δεν υπάρχει νόμος που απαγορεύει τέτοιο κόμμα. Πραγματικά, στην Ελλάδα υπάρχει ένα κόμμα, που θέλει να αντιπροσωπεύει την λεγόμενη μακεδονική μειονότητα. Αυτό λειτουργεί νόμιμα. Παρόλο που το κόμμα δεν είναι ισχυρό, όμως λειτουργεί νόμιμα.
Στο τέλος ήθελα να σας ρωτήσω, γιατί ήρθατε στην ΚΣ του ΟΑΣΕ, αν και αξιολογείτε το καθεστώς της χώρας μας ως φασιστικό; Μπορούσατε να μποϊκοτάρετε το γεγονός.
Το πολιτικό καθεστώς της Λιθουανίας θα χαρακτήριζα όχι τόσο ως φασιστικό, αλλά ως ρεβανσιστικό. Και δεν υπάρχει νόημα να μποϊκοτάρω την ΚΣ του ΟΑΣΕ. Ήρθα εδώ, επειδή θέλω να εκφράσω την αλληλεγγύη του κόμματός μας στους κομμουνιστές της Λιθουανίας.
ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ
Στις 2 Ιουλίου, στην εφημερίδα “Lietuvos Rytas” δημοσιεύεται άρθρο με τις απόψεις της εφημερίδας, καθώς και με δηλώσεις που φανερώνουν τις αντιδράσεις στην ομιλία και τις θέσεις του Έλληνα βουλευτή. Ιδού το άρθρο:
Αδιαφορία έναντι των χλευασμών για τα πάθη του έθνους
Αν είσαι φιλοξενούμενος από το εξωτερικό, μπορείς να χλευάζεις όσο θέλεις το Λιθουανικό κράτος και τις ταλαιπωρίες του έθνους. Οι έξοχοι πολιτικοί και υπάλληλοι της Λιθουανίας, όταν ακούν τους χλευασμούς, μόνο χαμογελούν και δεν κάνουν τίποτα.
«Η Λιθουανία δεν είχε κατακτηθεί από τη Σοβιετική Ένωση. Οι μαζικές εξορίες των Λιθουανών και τα θύματα είναι παραμύθια. Το κράτος τώρα κυβερνιέται από τους πρώην βοηθούς των Ναζί και εδώ κυριαρχεί ένα φασιστικό καθεστώς»-αυτά σε κάθε γωνιά λέει ο σκανδαλώδης κομμουνιστής από την Ελλάδα κ. Κωνσταντίνος Αλυσσανδράκης.
Αυτός ο παράγοντας συμμετέχει στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΟΑΣΕ στο Βίλνιους.
Ο κ. Αλυσσανδράκης τις προσβλητικές δηλώσεις του κάνει σχεδόν κάθε μέρα.
Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνεδρίασης της ΚΣ του ΟΑΣΕ, αυτός άρχισε να κατηγορεί τη Λιθουανία για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επειδή η Λιθουανία είχε στείλει στη φυλακή τον διοργανωτή του σοβιετικού πραξικοπήματος Mykolas Burokevicius, επειδή έχει απαγορεύσει τη δραστηριότητα του κομμουνιστικού κόμματος, επειδή προσπαθεί να συγκρίνει το σοβιετικό ολοκληρωτικό καθεστώς με το ναζιστικό.
Στις συνεδριάσεις των επιτροπών της ΚΣ του ΟΑΣΕ, ο Έλληνας κομμουνιστής ήταν κατά της απόφασης αξιολόγησης του συμφώνου Molotov-Ribbentrop και των συνεπειών του στην Ευρώπη, την οποία υποστηρίζει η Λιθουανία.
Ο κ. Αλυσσανδράκης ένωσε τις δυνάμεις του με τους Ρώσους, οι οποίοι διευκρίνησαν ότι η Λιθουανία πρέπει να ευχαριστήσει τη Ρωσία για αυτό το μοίρασμα της Ευρώπης, με το οποίο το Βίλνιους επιστράφηκε στη Λιθουανία..
Παρά τις αντιρρήσεις των Ρώσων, η Γενική Επιτροπή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δημοκρατίας και ανθρωπιστικών θεμάτων της ΚΣ του ΟΑΣΕ πέρασε την απόφαση στην οποία καταδικάζονται και ο ναζισμός και ο σταλινικός κομμουνισμός.
Ο κ. Αλυσσανδράκης, ο οποίος υποστήριζε θερμά τους Ρώσους, εξήγησε ότι τέτοια έγγραφα προτείνουν αυτοί που «μισούν» τους κομμουνιστές.
Οι κομμουνιστές, τους οποίους εκπροσωπεί ο κ. Αλυσσανδράκης, στην ελληνική Βουλή και στην κοινωνία ήταν πάντα μια φανερή δύναμη.
Εκτός τούτου, η ανεπίσημη προρωσική άποψη ότι η Λιθουανία δεν είχε κατακτηθεί από τη Σοβιετική Ένωση, ακόμα υπάρχει και μεταξύ μερικών εκπροσώπων της λεγόμενης πολιτικής ελίτ των Δυτικών κρατών.
Κατά τη διάρκεια της χθεσινής συνεδρίασης της ΚΣ του ΟΑΣΕ, ο κ. Αλυσσανδράκης πάλι προσπάθησε να «αποκαλύψει» τους εχθρούς της ελευθερίας και του κομμουνισμού, αυτή τη φορά, τους παγκόσμιους καπιταλιστές και ιμπεριαλιστές στο Αφγανιστάν.
Όμως τέτοιες δηλώσεις του Έλληνα Βουλευτή, δεν είναι τίποτα σε σύγκριση με μερικά «μαργαριτάρια» που αυτός είπε στην ιντερνετική πύλη delfi.lt
«Στη χώρα σας, οι ακόλουθοι των ναζί, που πολεμούσαν κατά της Σοβιετικής Ένωσης, παρουσιάζονται ως ήρωες. Αυτό ξεπερνά τον ρεβανσισμό, είναι καθαρά φασισμός. Ο Πρόεδρός σας υπηρέτησε στη Βέρμαχτ. Οι κυβερνώντες τη χώρα σας θέλουν να ξαναγράψουν την ιστορία. Τα καθεστώτα που απαγορεύουν τα κομμουνιστικά κόμματα είναι φασιστικά», είπε ο κ. Αλυσσανδράκης.
Επίσης δήλωσε ότι ο μοναδικός σωστός σχολιασμός της ιστορίας είναι ότι δεν υπήρξε ποτέ κατάκτηση της Λιθουανίας.
Πέρα από αυτό, οι μαζικές εξορίες στη Σιβηρία, που πραγματοποίησε ο σταλινισμός, ο Έλληνας κομμουνιστής είπε ότι είναι παραμύθια: «Μέσα στην ΕΣΣΔ υπήρξε ένας αγώνας των τάξεων, όμως θα ήταν λάθος να δώσουμε μεγάλη σημασία σ’ αυτό το γεγονός της ιστορίας».
Μπορείτε να φανταστείτε τι θα γινόταν, αν ένας παράγοντας, π.χ. στο Ισραήλ, άρχιζε να ισχυρίζεται ανοιχτά ότι το ολοκαύτωμα ήταν παραμύθι και η απαγόρευση του φασισμού είναι παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ αυτοί που τον απαγορεύουν είναι εγκληματίες; Πιθανόν, σ’ έναν τέτοιο ρήτορα, τα όργανα της δικαιοσύνης αμέσως θα έβαζαν χειροπέδες, ενώ οι αξιοπρεπείς πολιτικοί θα αξιολογούσαν τις δηλώσεις του πρώτα απ’ όλα ως προσβολή δικιά τους και του κράτους τους.
Όμως οι συντηρητικοί που κυβερνούν τη Λιθουανία και πολλές φορές έχουν απειλήσει με νόμους τους προπαγανδιστές του κομμουνισμού, προτιμούν να αντιδράσουν σε τέτοιες ανοιχτές προσβολές με μαλακό χιούμορ.
«Δεν θέλω να σχολιάσω τις δηλώσεις των ακραίων. Αυτή είναι η Ελλάδα. Και στη δική μας νεότερη κοινοβουλευτική παράδοση, μπορούμε εύκολα να βρούμε παρόμοια πρόσωπα. Τι να τους κάνεις αυτούς; Η Λιθουανία είναι μια ελεύθερη χώρα», έλεγε ευγενικά ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων συντηρητικός Audronius Azubalis.
«Ο καλύτερος τρόπος αντίδρασης σε τέτοιους συναδέλφους, όπως και σε μερικούς παράγοντες στο δικό μας κοινοβούλιο, είναι η σιωπή. Έτσι κάνουν όλοι εδώ, π.χ. και η ΥΠΕΞ της ίδιας της Ελλάδας, η οποία αντιπαρήλθε τις δηλώσεις του κ. Αλυσσανδράκη.
«Οι συνάδελφοι, που πολύ καιρό συμμετέχουν στις ΚΣ του ΟΑΣΕ, είπαν ότι αυτός ο άνθρωπος πάντα φέρεται έτσι και ήδη έχει γίνει ένα γραφικό πρόσωπο», εξηγούσε χαμογελώντας η επικεφαλής της Λιθουανικής αντιπροσωπείας στην ΚΣ του ΟΑΣΕ, συντηρητική Κα Vilija Aleknaite-Abramikiene.
Το ότι δεν πρέπει να λογαριάσει κανείς τον κ. Αλυσσανδράκη, είπε με χαμόγελο, ένα παλιό μέλος της Λιθουανικής αντιπροσωπείας, ο σοσιαλδημοκράτης κ. Algirdas Sysas: «Αυτός παντού λέει τα ίδια, σε κάθε χώρα βρίσκει τον δικό του Burokevicius. Όμως όλοι πάντα τον αγνοούν και τον απομονώνουν. Έτσι πρέπει να φέρεται κανείς, επειδή με τα σχόλιά του του δίνει κανείς την ευκαιρία να μιλήσει ακόμα μια φορά».
Το υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο συνήθως σχολιάζει όλα τα γεγονότα εξωτερικής πολιτικής, σ’ αυτή την περίπτωση επίσης προτιμάει να κρυφτεί πίσω από έναν τοίχο σιωπής.
Σχόλια εμπειρογνώμονα
Dainius Zalimas, εμπειρογνώμονας Διεθνούς Δικαίου:
«Τα λόγια του κυρίου αυτού, δεν αξίζουν σχόλια. Αυτά είναι μια απλή ανοησία, είτε πληρωμένη προπαγάνδα του σημερινού καθεστώτος του Κρεμλίνου. Πώς θα αντιδράσουμε σ’ αυτό, είναι άλλο θέμα. Αν προβλεπόταν ποινική ευθύνη για τέτοιες δηλώσεις, θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι, ενώ τώρα αυτός ο κύριος, είναι απλά ένας πολιτικός μιας ξένης χώρας, ο οποίος δεν εκπροσωπεί καμιά επίσημη θέση. Οπότε και τα σχόλια πρέπει να είναι ανάλογα ώστε να μην του κάνουν διαφήμιση. Βέβαια, υπάρχει και άλλη δυνατότητα, δηλαδή να ανακοινώσουμε πως αυτός ο παράγοντας είναι ανεπιθύμητο πρόσωπο».
Επιστροφή από διακοπές(αν και εντός Λιθουανίας παρέμεινα, δεν πήγα στην Ελλάδα). Λίγο πριν αρχίσει το νέο ακαδημαϊκό έτος.
Δυο ειδήσεις σχετικές με το πολιτικό σύστημα εδώ και με κάποια “σκοτεινά σημεία” του παρόντος της Λιθουανίας.
Διάβασα, όπως και πολλοί από εσάς πιστεύω, την αποκάλυψη του τηλεοπτικού δικτύου ABC News, ότι στη Λιθουανία και συγκεκριμένα λίγο πιο έξω από το Βίλνιους, φιλοξενήθηκε μυστική φυλακή όπου κρατήθηκαν από τη CIA ύποπτοι για “τρομοκρατία”-σύμφωνα με τους Αμερικανούς. Πολλοί από αυτούς, μεταφέρθηκαν κατόπιν στο Γκουαντανάμο.
Φυσικά, η λιθουανική κυβέρνηση(ο πρεσβευτής της Λιθουανίας στις ΗΠΑ συγκεκριμένα), διέψευσε το γεγονός. Όπως είχαν διαψεύσει παρόμοια αποκάλυψη και οι κυβερνήσεις της Πολωνίας και της Ρουμανίας πριν από ένα χρόνο. Και όπως διέψευσε και η ελληνική κυβέρνηση την αποκάλυψη ότι ελληνικά αεροδρόμια χρησιμοποιήθηκαν για προσγειώσεις αεροπλάνων που μετέφεραν κρατούμενους και για την ολιγόωρη(;) παραμονή τους μέχρι την επιβίβασή τους σε άλλα αεροπλάνα για τη μεταφορά τους σε άγνωστες κατευθύνσεις,
Προσωπικά, δεν πίστεψα την ελληνική κυβέρνηση. Ούτε δέχομαι τις διαψεύσεις των άλλων κυβερνήσεων. Άλλωστε, το ABC News δεν είναι κανένα φιλοαριστερό δίκτυο-κάθε άλλο! Πιστεύω πως οι φυλακές πράγματι υπήρξαν και λειτούργησαν, δεν ξέρω για πόσο διάστημα. ‘Αλλωστε, η λιθουανική κυβέρνηση, όπως και όλες οι κυβερνήσεις των πρώην σοσιαλιστικών χωρών, είναι απόλυτα φιλοαμερικανική.
Δεύτερο γεγονός: Πριν λίγο καιρό, συνεδρίασε στο Βίλνιους η κοινοβουλευτική συνέλευση του Οργανισμού για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη(ΟΑΣΕ). Στη συνελευση, μίλησε και ο βουλευτής του ΚΚΕ και μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας κ. Κώστας Αλυσανδράκης. Η ομιλία του προκάλεσε αντιδράσεις. Γιατί;
Στην επόμενη εγγραφή, περισσότερα και αναλυτικότερα για την ομιλία του, τις αντιδράσεις, καθώς και τις θέσεις του ίδιου του βουλευτή.
Πριν λίγο καιρό, είχα δημοσιεύσει, με τη σύμφωνη γνώμη της, την ανάλυση μιας φοιτήτριας, της Gabriele, στο “Προφητικόν” του Ελύτη. Ακόμα μια φοιτήτρια, η Ruta, συμφώνησε στη δημοσίευση της δικής της ανάλυσης στο ίδιο απόσπασμα. Ιδού, λοιπόν, ακόμα μια ενδιαφέρουσα ανάλυση:
Άξιον Εστί
Τα Πάθη. Ανάγνωσμα έκτο. Προφητικόν
Ανάλυση Ruta Bendikaite
Το Άξιον Εστί αποτελείται απο τρία βασικά μέρη: η Γένεσις, τα Πάθη και το Δοξαστικόν. Τα Πάθη είναι μάλλον το σημαντικότερο μέρος στο ποίημα. Εδώ το θεμέλιο είναι τα μαρτύρια του Χριστού στις τελευταίες μέρες στη ζωή του. Οι ψαλμοί, οι ώδες και τα αναγνώσματα αποτελούν αυτό το δεύτερο μέρος.
Έκτο ανάγνωσμα, Το Προφητικόν, είναι ένα απο τα σημαντικότερα, είναι σαν ιδιαίτερος μετασχηματισμός του παλαιού κόσμου σε νέο. Όλο το Προφητικόν χωρίζεται σε δύο μέρη: η πτώση και η οραματική αναγγελία της νέας εποχής. Τα αντίθετα, όπως σε όλη ποίηση του Ελύτη, ενώνονται και τελικά ο κόσμος γίνεται νέος. Σε όλο τον Προφητικόν το κύριο ρόλο έχει ο κεντρικός ήρωας, ο ποιητής, ο άνθρωπος. Είναι φανερό σε όλο το Άξιον Εστί και σε αυτό ανάγνωσμα συγκεκριμένα ότι ο ποιητής μάχεται με στόχο να λυτρώσει τον κόσμο από το κακό. Την απάντηση στο ερώτημα ποιος είναι ο ποιητής δίνει ο ίδιος μέσα στο πρώτο τραγούδι των Παθών: “ΙΔΟΥ εγώ λοιπόν/ ο πλασμένος για τις μικρές Κόρες και τα νησιά του Αιγαίου/ ο εραστής του σκιρτήματος των ζαρκαδιών/ και μύστης των φύλλων της ελιάς/ ο ηλιοπότης και ακριδοκτόνος.”. Ο ήρωας μιλάει στο πρώτο πρόσωπο, είναι προφήτης, σαν ένας δημιουργός και αποτελεί την πρώτη αφηγηματική γραμμή. Στο πρώτο παράγραφο ο ποιητής βλέπει τον καταστραμμένο κόσμο, κυριαρχεί απόλυτη απαισιοδοξία. Μυστική είναι μια φωνή που συνδιαλέγεται με τον ήρωα και βρίσκεται έξω από αυτόν. Ενδέχεται πως είναι ο βαθύτερος εαυτός του αλλά και ένας άλλος.
Η δυσπιστία και η εχθρότητα της κοινότητας αποτελείται από τον προφητικό λόγο του ποιητή. Ο ποιητής άλλοτε ταυτίζεται με την φυλή και την εκφράζει, γίνεται ένα μοναδικό άτομο. Δηλαδή, ακόμα και η αμαρτία γίνεται τόπος συνάντησης των ανθρώπων. Η εποχή είναι δύσκολη για το έθνος: η εμπειρία του πολέμου, η Ελλάδα του 1940, της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου πολέμου αλλά ο ποιητής συγκεκριμένα δεν εκφράζει αυτό. Δεν λέει για συγκεκριμένο πόλεμο, μιλάει για όλους πολέμους από την αρχή που έγινε και γίνεται τώρα στην Ελλάδα γιατί ο χρόνος για τον Ελύτη διαρκής, ατέλειωτος. Έτσι ο ποιητής εκφράζει κοινωνικές, συλλογικές εμπειρίες. Ο πόλεμος σαν γεγονός για τον ποιητή είναι η αμαρτία (πόνος, αγωνία, φόβος, θλίψη, θάνατος, θυσία, αδικία…). Ο Ελύτης κρίνει εν μέρει την Εκκλησία γιατί σε όλους τους αιώνες η θρησκεία υποστήριζε τον πόλεμο: “Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα στις εκκλησίες και την ευλόγησαν.”. Στην ιστορία υπάρχουν πολλά παραδείγματα όταν η εκκλησία οργάνωσε τους πολέμους (πόλεμοι για να βαπτίσει τους άλλους, σταυροφορία).
Αλλά ο ποιητής κρίνει και τον άνθρωπο: “Λείψανα παλιών άστρων και γωνιές αραχνιασμένες τ` ουρανού σαρώνοντας η καταιγίδα που θα γεννήσει ο νους του ανθρώπου.” Λέει ότι ο νους του ανθρώπου θα σαρώσει όλο τον κόσμο. Έτσι όλο το σύμπαν θα πληρώσει για τα έργα των αρχαίων κυβερνητών. Ο ποιητής μιλάει όχι για τους κυβερνήτες της αρχαίας Ελλάδας αλλά για όλους κυβερνήτες γιατί όπως σημείωσα πιο πάνω ο χρόνος για τον Ελύτη είναι διαρκής, ατέλειωτος και εδώ μιλάει για την αποκάλυψη του κόσμου όταν οι σημερινοί κυβερνήτες θα είναι αρχαίοι. Αυτό το κομμάτι συνιστά μια ανθρωπολογική προφητεία – και αυτή η προφητεία είναι πολύ πειστική – το αίμα των φονιάδων ξεπληρώνεται: “…καιρός να λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση.” Σημαντικό σύμβολο εδώ έχει το φως και ο ήλιος: “…και το σανίδωμα θα υποχωρήσει απο την πίεση τη μεγάλη του ηλίου.”. Η ποίηση του Ελύτη έχει σημαντική σχέση με τον όρο της διαφάνειας που είναι η καθαρότητα, μπορούμε να πούμε σαν φως. Το φως επίσης έχει σχέση με την ορθόδοξη παράδοση, το στέφανο φωτός, το χάρισμα της αγιότητας.
Ο ποιητής θρηνεί πραγματικά για τη ζωή του ανθρώπου που επιλέγει τη σύγκρουση. Αυτή η στάση του ανθρώπου ταυτίζεται με το ζήτημα της εξουσίας για τον Ελύτη. Η εξουσία αυτή είναι η δικτατορία (κυβερνήτες, αυτοκράτορες, στρατηγοί). Η ελευθερία του δικαίου συνδυάζεται με το τέλος της ιστορίας, όπως την γνωρίζεται σήμερα γιατί η πορεία κίνησης πολιτικών γεγονότων σκοπεύουν να επιβάλλουν την εξουσία του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο. Γι αυτό ο Ελύτης καταδικάζει όλα τα πολιτικά συστήματα: “Και κρυφά θα μετρήσουν την ανθρώπινη πραμάτεια τους οι Κυβερνήτες, κηρύσσοντας πολέμους. Όπου θα χορτασθούνε ο Χωροφύλακας και ο Στρατοδίκης”. Ο Χωροφύλακας και ο Στρατοδίκης είναι υπεύθυνοι για όλα τα κακά στους πολέμους και ο ποιητής μιλάει αρνητικά γι αυτούς. Ο λόγος του έρχεται ως τιμωρία: “Βλέπω τους Στρατοδίκες να καίνε σαν κεριά, στο μεγάλο τραπέζι της Αναστάσεως. Βλέπω τους Χωροφυλάκους να προσφέρουν το αίμα τους, θυσία στην καθαρότητα των ουρανών”. Πάλι ο Ελύτης μιλάει για την καθαρότητα σαν διαφάνεια. Πρέπει να επικρατήσει, να διαλυθούν τα σύννεφα του σκοταδισμού και του μίσους, μόνο έτσι θα φανεί το φώς, ο ήλιος που αποκαλύψει την ομορφιά της ζωής. Με άλλα λόγια, ο ποιητής λέει πως ο άνθρωπος πρέπει να κάνει την θυσία στην διαφάνεια. Για να αποκτήσει αυτή την καθαρότητα πρέπει όλο το σύμπαν να μάχεται, ακόμα και η φύση: “Βλέπω τη διαρκή επανάσταση φυτών και λουλουδιών”. Η φύση για τον Ελύτη έχει μεγάλη σημασία. Συνήθως σε όλη ποίηση του Ελύτη ο άνθρωπος είναι ένα με την φύση, όχι σε αντίθεση, εχθρότητα με αυτήν.
Ακόμα και το ερωτικό στοιχείο ως βασικός προσδιοριστικός παράγοντας στο Προφητικόν έχει μεγάλη σημασία. Ο έρωτας είναι αρχή και τέλος του σύμπαντος. Γι αυτό οι κανονιοφόροι του έρωτα στη δεύτερη παράγραφο συμβολίζει το τέλος του παλαιού κόσμου και κάτι καινούριο που περιμένει στο μέλλον. Ο έρωτας είναι συνήθως μια απελευθερωτική και λυτρωτική δύναμη. Δεν υπάρχει αντίθεση, ο θάνατος και έρωτας ενώνονται και γίνονται ένα. Ο ποιητής φτάνει στην αντίληψη ότι πέρα από την ζωή υπάρχει ο θάνατος, πέρα από τον πόνο – η χαρά και αντιστρόφως. Η αγιότητα των αισθήσεων είναι μια νέα σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το αντικείμενο και τελικά αυτές οι αισθήσεις δημιουργούν τον καινούριο κόσμο. Στο τέλος του Προφητικού βρισκόμαστε μπροστά σε μια ερωτική σκηνή – εικόνα: “Και πάλι θα λατρέψει τη γυναίκα και θα την πλαγιάσει πάνου στα χόρτα καθώς που ετάχθη. Και θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση, κα θα σπείρουνε γενεές στους αιώνες των αιώνων!”. Εδώ ακριβώς ο ερωτισμός και η αγάπη έχουν οντολογική αξία, αλλά αγάπη δεν είναι πλατωνική, είναι η αγάπη που δημιουργήθηκε απο τον άντρα και γυναίκα. Είναι ένστικτο που δημιουργεί τον καινούριο κόσμο. Αυτή η σκηνή είναι υποδήλωση στο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, συγκεκριμένα στη σκηνή όταν ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο, τον παράδεισο και δύο ανθρώπους, τον άντρα και την γυναίκα. Ο ποιητής θέλει να δημιουργήσει καινούριο κόσμο, ένα παράδεισο, νέα τάξη πραγμάτων, ένα αχρονικό τώρα, όπου εκπληρώνονται πόθοι και οδηγούν σε θετικές εμπειρίες. Δεν υπάρχει αμαρτία και τιμωρία, δεν υπάρχουν Νόμοι, περιορισμοί αλλά απόλυτη ελευθερία. Φαίνεται πια ο παράδεισος του ανθρώπου, για να γίνει αυτός ο επίγειος παράδεισος πρέπει να καταστρέψει τον παλαιό κόσμο, τους παλαιούς νόμους και άλλες δεσμεύσεις.
Τελικά εκπληρώνεται η αποστολή, ο ποιητής προβαίνει σε σωτηρία – μετασχηματισμό του κακού στο καλό, του ονείρου στην πραγματικότητα, στην φρίκη του παρόντος το όραμα ενός νέου θαυμάσιου κόσμου. Το ποιητικό υποκείμενο – πρωταγωνιστής (ο εξόριστος ποιητής) ως προφήτης τελικά εκπληρώνει με επιτυχία την εντολή του και παρουσία του δεν είναι πια απαραίτητη, γιατί αυτός ο ίδιος ανήκει στο παλαιό κόσμο: “Τότε, μην έχοντας άλλη εξορία, που να θρηνήσει ο Ποιητής, την υγεία της καταιγίδας από τ` ανοιχτά στήθη του αδειάζοντας, θα γυρίσει για να σταθεί στα ωραία μέσα ερείπια”. Εδώ ο ποιητής εγκαταλείπει παντελώς τον εαυτό του και προσφέρει την θυσία του.
Το Προφητικόν συμβολίζει τα Πάθη: την Σταύρωση, τον Θάνατο και την Ανάσταση. Μπορούμε να πούμε ότι εδώ σταυρώνεται ο κόσμος, μετά πεθαίνει και τέλος γίνεται η ανάσταση του καινούριου κόσμου. Ακόμα και η ένωση των αντιθέτων κυριαρχεί στον όλο τον Προφητικόν: του πάνω με τα κάτω, του ουρανού με την γη, της ύλης με το πνεύμα και τελικά του ανθρώπου με τον Θεό. Έτσι, στο τέλος κυριαρχεί η απόλυτη αισιοδοξία.
Μετά από καιρό, μια εγγραφή. Η επόμενη εγγραφή, θα είναι άλλη μια ματιά στον Ελύτη, από μια άλλη Λιθουανή φοιτήτρια.
Για τώρα, μια ερώτηση: Φαντάζεστε να πάτε να μείνετε στο Παρίσι, το Λονδίνο, τη Ρώμη, σε οποιαδήποτε πρωτεύουσα της δυτικής Ευρώπης και, ενώ είστε πολίτης κράτους-μέλους της Ε.Ε., να απαιτούν από εσάς να δηλώνετε στην αστυνομία οποιαδήποτε μετακόμισή σας; Μάλλον όχι, θα πείτε. Λοιπόν, αν τυχόν αποφασίσετε να μείνετε στο Βίλνιους, να είστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό. Αν δεν δηλώσετε την νέα διεύθυνση, απλούστατα δεν θα μπορέσετε ποτέ να διεκπεραιώσετε οποιαδήποτε συναλλαγή με οποιαδήποτε υπηρεσία.
Το σύστημα αυτό, το είχα συναντήσει σε σοβιετικές δημοκρατίες ή σοσιαλιστικές χώρες πριν από το 1990. Αλλά φαίνεται πως διατηρείται ατόφιο στη Λιθουανία σήμερα.
Οπότε, μάλλον λάθος έκανα που είπα πως ζω σε νέα διεύθυνση. Έπρεπε να γράψω την παλιά στο έντυπο που μου έδωσαν. Έτσι κι αλλιώς, ουδείς θα γνώριζε την αλήθεια. Μιας και τα περισσότερα διαμερίσματα(τουλάχιστον στους ξένους) νοικιάζονται χωρίς καμμιά παροχή απόδειξης και με ένα συμβόλαιο που, πολλές φορές, δεν είναι καν συμβόλαιο ενοικίασης, όπως ανακάλυψα όταν μετακόμισα από το προηγούμενο διαμέρισμα.
Το ακαδημαϊκό έτος τελείωσε-οπότε, είμαι σε διακοπές. Ευκαιρία να επισκεφτώ μερικά μουσεία και αξιοθέατα της πόλης.
Στη φωτογραφία, η μοναδική συναγωγή του Βίλνιους. Μέχρι τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, η πόλη είχε περισσότερες από 100 συναγωγές και μια πολυάριθμη εβραϊκή κοινότητα. Τότε, το Βίλνιους λεγόταν “Η Ιερουσαλήμ της Βαλτικής”.
Μετά τον πόλεμο, εξαιτίας της γενοκτονίας, είχαν απομείνει πολύ λίγοι Εβραίοι. Έτσι, σήμερα υπάρχει μόνο αυτή η συναγωγή.
Σιγά σιγά, θα παρουσιάσω όλα τα μουσεία και αξιοθέατα που θα επισκέπτομαι.
