Πολιτιστική πρωτεύουσα, κυβέρνηση, Ζαν Μισέλ

Άκουγα χτες στο ραδιόφωνο συνέντευξη του Ζαν-Μισέλ Ζαρ. Ο οποίος κάνει περιοδεία, χτες έδωσε συναυλία στη Ρίγα, σήμερα δίνει εδώ. Από τους μουσικούς που μου αρέσουν, αν και θεωρώ τον πατέρα του κατά πολύ ανώτερο.

Πεντακομματική κυβέρνηση. Καλά διαβάσατε. Πέντε κεντροδεξιά κόμματα συνασπίστηκαν για να υπάρξει κυβέρνηση στη χώρα. Κανείς, βέβαια, δεν στοιχηματίζει για την μακροημέρευση του εγχειρήματος. Ιδιαίτερα μέσα στην οικονομική συγκυρία και στις βέβαιες δυσκολίες που θα έρθουν. Ήδη υπάρχουν αναθεωρήσεις οικονομικών σχεδίων και περικοπές. Και έπονται κι άλλα.

Το Βίλνιους στολίζεται σιγά-σιγά για τα Χριστούγεννα. Κυρίως όμως στολίζεται και ετοιμάζεται για το 2009. Οπότε η πόλη θα είναι πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης. Φυσικά, λόγω της οικονομικής κρίσης, υπάρχουν περικοπές στα σχέδια. Ωστόσο, θα είναι μια χρονιά με δεκάδες εκδηλώσεις κάθε είδους. Να δούμε ποιες θα είναι οι συμμετοχές της Ελλάδας.

Στη φωτογραφία, η πλατεία μπροστά στο Προεδρικό μέγαρο. Χιονισμένη, όπως όλη η πόλη.

Το έστρωσε. Υπομονή! Χειμώνας είναι, θα περάσει

Και οι δυο φωτογραφίες, έχουν ληφθεί στις 7 το πρωί, από το παράθυρο του διαμερίσματός μου. Το έστρωσε, όπως βλέπετε. Για πόσους μήνες θα ζήσω σε τέτοιες συνθήκες; Μέχρι τέλη Φεβρουαρίου, τουλάχιστον. Υπομονή!

Κατά τα άλλα, σήμερα γιορτάζεται η 90η επέτειος της ανεξαρτησίας της χώρας, μετά τον 1ο παγκόσμιο πόλεμο και πριν από την προσάρτηση στη Σοβιετική Ένωση.

Περικοπές, κρίση, κόστος ζωής

Σημερινή είδηση: η κυβέρνηση της Λεττονίας προσέφυγε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ζητώντας δάνειο για να αντιμετωπίσει την κρίση. Έρχεται και η ώρα της Λιθουανίας. Και, όπως έχω ξαναγράψει, διερωτώμαι πώς θα τα βγάλουν πέρα οι Λιθουανοί και αν θα υπάρξει κοινωνική έκρηξη.

Πάντως, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, σε εποχές κρίσης, οι κυβερνήσεις θεωρούν πως τα πρώτα κονδύλια πρέπει να περικόπτονται από την παιδεία και τον πολιτισμό. Τα ίδια κι εδώ: Ήδη η σχολή Κλασσικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου έχει τεράστιο έλλειμμα, και τα προγράμματα σπουδών είναι “υπό διαμόρφωση”-σε απλά ελληνικά, να δούμε ποια προγράμματα και προσφερόμενες γλώσσες θα διασωθούν. Σίγουρα θα διασωθούν οι γλώσσες των χωρών που έχουν έρθει σε συμφωνία με το Πανεπιστήμιο και, με μικρή ετήσια επιχορήγηση, λειτουργούν Κέντρα γλώσσας και πολιτισμού τους στο Πανεπιστήμιο(π.χ. η Τουρκία).

Σχετικά με το σχόλιο του φίλου Μήτσου στην προηγούμενη εγγραφή, ουδείς(αν δεν το έχει ζήσει) δεν μπορεί να αντιληφθεί την ψυχολογία όταν ζεις σε μια χώρα με συννεφιά, χιόνι, κρύο όλη μέρα, που το να δεις ήλιο είναι σπάνιο γεγονός, που βραδιάζει από τις 4 το απόγευμα. Τώρα αρχίζω να καταλαβαίνω τη μελαγχολία πολλών συγγραφέων από τη βόρεια Ευρώπη. Και φυσικά, αν κάποιος πει σε έναν Λιθουανό “μα τι ωραία τα τοπία σας το χειμώνα”, μάλλον θα αντιμετωπιστεί σαν τρελός, ή σαν κάποιος που κοροϊδεύει.

Για το κόστος της ζωής: Εκείνο που είναι απλησίαστο, είναι τα ενοίκια. Προσωπικά, για ένα μικρό διαμέρισμα 40 τ.μ, σοβιετικού στυλ(δυο μικρά δωμάτια, μικρή κουζίνα, μπάνιο και τουαλέτα, όλα πολύ μικρά) πληρώνω σχεδόν 500 €. Αν προσθέσετε και τα μηνιαία κοινόχρηστα(αέριο, ρεύμα, νερό), που είναι άλλα 100 € το χειμώνα(δηλαδή μέχρι τέλος Απριλίου), αντιλαμβάνεστε το κόστος. Το διαμέρισμα είναι, βέβαια, στο κέντρο της πόλης(για να είμαι κοντά στο Πανεπιστήμιο). Ωστόσο, ακόμα και σε απομακρυσμένη συνοικία, παρόμοιο διαμέρισμα δεν νοικιάζεται σε τιμή χαμηλότερη από 350 €. Και αν αναρωτιέστε “μα καλά, και πώς νοικιάζουν οι Λιθουανοί;”, σας υπενθυμίζω πώς ζούσαν επί Σοβιετικής Ένωσης: Όταν το παιδί παντρεύεται, απλούστατα ζει με τον(την) σύζυγο στο σπίτι των γονιών του. Οι οποίοι, είναι τυχεροί, μιας και έχουν δικό τους διαμέρισμα(από τη σοβιετική εποχή). Φυσικά, ένα ερώτημα είναι αν θα μπορούσε οποιοσδήποτε Έλληνας να ζήσει σε αυτές τις συνθήκες: σε διαμέρισμα μέχρι 60 τ.μ., να ζουν δυο οικογένειες. Και όσοι Λιθουανοί έκαναν το λάθος να πάρουν δάνεια από τράπεζες για να αγοράσουν σπίτι, δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν πια στις υποχρεώσεις τους-και σύντομα θα αρχίσουν και εδώ οι τράπεζες να κατάσχουν τα σπίτια. Οι τράπεζες είναι ξένες-σουηδικές κυρίως.

Αυτά για τα ενοίκια. Στα υπόλοιπα, το κόστος ζωής είναι(ακόμα) χαμηλό για τα ελληνικά δεδομένα(και για τους ελληνικούς μισθούς). Ας αναφέρω τα τσιγάρα(το πρώτο που μου ήλθε στο μυαλό!!!). Ένα πακέτο Camel κοστίζει 1,5 €. Θα αναφέρω και άλλα προϊόντα στο μέλλον, πάντως σε γενικές γραμμές το κόστος στα προϊόντα είναι στο 40% της ελληνικής τιμής. Και φυσικά, για εμάς και τους μισθούς μας χαμηλά, φανταστείτε όμως για τους Λιθουανούς-όταν ένα νέο ζευγάρι εργαζόμενων, παίρνουν μαζί περίπου 700 € το μήνα.

Ήλιος με δόντια, χιόνι και αυξήσεις

Ήλιος με δόντια. Μόλις τώρα κατάλαβα τι σημαίνει κυριολεκτικά η φράση. Η θερμοκρασία εδώ και λίγες μέρες έπεσε απότομα, κυμαίνεται από 5 ως 10 βαθμούς(πάνω από το μηδέν ακόμα!!). Όλοι λένε πως, αφού έπεσε χιόνι από τώρα, θα είναι ένας βαρύς χειμώνας. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει για κάποιον που έζησε σχεδόν όλα τα χρόνια στην Κρήτη και το χιόνι ήταν φολκλορικό στοιχείο σε διακοπές που έκανε το χειμώνα, να πρέπει να ζήσει μήνες με χιόνι.

Αλλά το πιο σημαντικό, είναι ο ήλιος-ή μάλλον η έλλειψή του. Στην πρώτη φωτογραφία, βλέπετε τον “ήλιο με δόντια”, πάνω από τα δέντρα του κήπου του προεδρικού μεγάρου και το υπουργείο στρατιωτικών. Τη φωτογραφία έβγαλα στις 3 το μεσημέρι. Μια ώρα αργότερα, στις 4, δεν υπήρχε ήλιος-ήταν ήδη σκοτάδι και είχαν ανάψει τα φώτα της πόλης! Να νυχτώνει από τις 4 το απόγευμα, πρωτοφανές για μένα. Στην Κρήτη, ακόμα και αυτή την εποχή, δεν νυχτώνει πριν από τις 8.

Ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος που μένω με ενημέρωσε για αύξηση της τιμής του αερίου κατά 53% από το νέο έτος. Αναμενόμενο, μετά τις συνεχείς ρήξεις της κυβέρνησης με τη Ρωσία. Και σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία αύξηση. Απορώ πώς θα τα βγάλουν πέρα οι Λιθουανοί. Και αν η οικονομική κρίση θα περάσει αναίμακτα για τη χώρα.

Στη δεύτερη φωτογραφία, μια εικόνα έξω από το διαμέρισμά μου στις 7 το πρωί.

Στο επανιδείν!

Όλοι μαζί(στην Ε.Ε.)-αλλά η Λιθουανία χώρια

Πολύ ενδιαφέρον το συνέδριο. Το θέμα του είναι τα προβλήματα και οι προοπτικές της διδασκαλίας της κλασσικής φιλολογίας. Και συμμετέχουν τα τμήματα κλασσικής φιλολογίας των πανεπιστημίων του Βίλνιους, της Ρίγας, του Ταλίν, της Αγίας Πετρούπολης, καθώς και γερμανικών πανεπιστημίων. Δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω ακόμα όσο θα ήθελα, ελπίζω να τα καταφέρω αύριο και μεθαύριο.

Θα διαβάσατε πως άρχισαν πάλι οι συζητήσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία, που είχαν διακοπεί λόγω του πολέμου στον Καύκασο. Ποια είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαφώνησε και δεν συμμετέχει; Σωστά το μαντέψατε: Η Λιθουανία. Και άλλη φορά έχω γράψει πως η ηγεσία της χώρας ξεπερνά τα όρια. Η Λιθουανία δεν είναι η μόνη χώρα που θεωρεί πως καταπιέστηκε από τη Ρωσία. Υπάρχουν και άλλες, με πρώτες τις δυο Βαλτικές, Εσθονία και Λεττονία. Ωστόσο, αυτές οι χώρες συμμετέχουν κανονικά. Και, μέχρι στιγμής, δεν έχω βρει κάποιον Λιθουανό που να συμφωνεί με την απόφαση της κυβέρνησής του. Όλοι αυτοί με τους οποίους έχω μιλήσει, αναρωτιούνται ποιος ο λόγος τέτοιας αντιπαράθεσης και έκφρασης ανοιχτής εχθρότητας προς τη Ρωσία, όταν είναι ηλίου φαεινότερο πως πολύ σύντομα η χώρα θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικού αερίου, για τους λόγους που ανέλυσα σε προηγούμενη εγγραφή. Όλοι φοβούνται(ίσως όχι άδικα) πως η Ρωσία δεν ξεχνά και την κατάλληλη στιγμή θα ανταποδόσει-με μια μεγάλη αύξηση της τιμής πώλησης του αερίου. Μόνο που για μια ακόμα φορά ο λαός θα πληρώσει το τίμημα και όχι οι ηγέτες, πολλοί από τους οποίους έχουν σπουδάσει και ζήσει για πολλά χρόνια στις ΗΠΑ-όπου και θα επιστρέψουν αν τα πράγματα στραβώσουν.

Νυχτερινή φωτογραφία και ένα συνέδριο

 Σε παλιότερη εγγραφή, είχα γράψει για την εικονιζόμενη λεωφόρο, την κεντρική λεωφόρο Gedimino. Και για το φωτισμένο κτίριο αριστερά είχα γράψει, είναι το αρχοντικό του στρατηγού του τσάρου κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους, Δημήτρη Μαύρου, το οποίο σήμερα στεγάζει εμπορικό κέντρο. Εδώ, βλέπετε τη λεωφόρο και το κτίριο σε απογευματινή φωτογράφιση. Την φωτογραφία έβγαλα στις 5 το απόγευμα, ήδη βράδυ εδώ.

Κατά τα άλλα, την Τετάρτη αρχίζει στο Πανεπιστήμιο ένα ετήσιο συνέδριο. Διεξάγεται κάθε χρόνο με συμμετοχή των τμημάτων Κλασσικής Φιλολογίας των Πανεπιστημίων των τριών Βαλτικών χωρών και του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης. Είναι τριήμερο και με θέμα τις σπουδές κλασσικής φιλολογίας και διεξάγεται σε άλλη χώρα κάθε χρόνο. Απ’ ότι έμαθα, θα παρευρεθούν και καθηγήτριες των πανεπιστημίων οι οποίες μιλούν και διδάσκουν ελληνικά, οπότε θα έχω νέα να σας πω. Ενδιαφέρον ακούγεται.

Στο επανιδείν.

Ιστορικές στιγμές που πλήγωσαν τους Λιθουανούς

Αρκετές μέρες χωρίς εγγραφή. Ήμουν αρκετά απασχολημένος. Ο καιρός έχει χαλάσει, δεν είναι ακόμα βαρύς χειμώνας, αλλά οι θερμοκρασίες κυμαίνονται περίπου στους 12ο-και να βλέπω πως στην Κρήτη είναι ακόμα πάνω από 25ο!!

Στη φωτογραφία, μια επέτειος που γιορτάστηκε στο Πανεπιστήμιο. Τα 400 χρόνια δραστηριοποίησης στη Λιθουανία του τάγματος των Ιησουιτών. Καμιά σχέση με κώδικες Ντα Βίντσι:-) Απλούστατα, το τάγμα ίδρυσε το Πανεπιστήμιο, οπότε διοργάνωσε μια επετειακή εκδήλωση.

Καλά λένε πως μια χώρα τη γνωρίζεις μόνο όταν ζήσεις σε αυτήν αρκετά και αποκτήσεις φιλίες με τους ανθρώπους. Όσοι διαβάζετε το ιστολόγιο από καιρό, θα θυμάστε την απορία μου για το αντιρωσικό μένος και τον άκρατο φιλοαμερικανισμό των Λιθουανών. Ανακάλυψα πρόσφατα πως και στους Λιθουανούς φαίνεται ανεξήγητη η αντιαμερικανική στάση μας. Τελικά, κάθε λαός αντιπαθεί αυτόν που τον έχει ιστορικά πληγώσει.

Στο πανεπιστήμιο, δουλεύοντας με τους φοιτητές την “Αιολική Γη”(έργο που τους αρέσει πολύ και οι ίδιοι ενδιαφέρθηκαν να μελετήσουν σε βάθος), είχαμε μια συζήτηση για την Μικρασιατική καταστροφή και τα τα τραύματα(υλικά αλλά περισσότερο ψυχολογικά) που άφησε στους Έλληνες. Στη συζήτηση αυτή, ενδιαφέρθηκα να μάθω ποιες είναι οι ιστορικές στιγμές που πλήγωσαν τους Λιθουανούς. Και μου είπαν δύο: το 1946, χρονιά που με εντολή του Στάλιν χιλιάδες Λιθουανοί εκτοπίστηκαν στη Σιβηρία, οι περισσότεροι δεν γύρισαν ποτέ. Και το 1991, χρονιά που οι Λιθουανοί ανακηρύσσουν την ανεξαρτησία τους, αλλά σε απάντηση ο ρωσικός στρατός καταλαμβάνει τις κύριες πόλεις της χώρας. Επακολουθούν μαζικές, καθημερινές διαδηλώσεις και συγκρούσεις και δεκάδες πολίτες χάνουν τη ζωή τους, μέχρι τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, οπότε η Ρωσία αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της χώρας. Και τα δυο γεγονότα, όπως βλέπετε, αναφέρονται στη ρωσική κατοχή. Πράγμα που εξηγεί το φόβο των Λιθουανών για τον πανίσχυρο γείτονα. Και χτες, που ο Μεντβέντεφ ανακοίνωσε την εγκατάσταση πυραύλων στο Καλίνινγκραντ(το οποίο απέχει μόλις 300 χιλιόμετρα από εδώ), σε απάντηση για την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων σε Τσεχία και Πολωνία, ο φόβος αυτός εκφράστηκε πάλι έντονα σε τηλεοπτικές συζητήσεις.

Ωστόσο, μην νομίζετε πως οι Λιθουανοί δεν έχουν κρίση. Και στα γεγονότα του Καυκάσου, μόνο μια μικρή μερίδα φανατικών διαδήλωνε. Οι περισσότεροι δεν είχαν πρόβλημα να πουν πως την κρίση δημιούργησε ο πρόεδρος της Γεωργίας. Ίδια και η αντιμετώπισή τους για τις εξελίξεις στις ΗΠΑ. Είναι (στην πλειοψηφία τους) εναντίον του πολέμου στο Ιράκ, υποστήριζαν τον Ομπάμα-αν έβαζε υποψηφιότητα εδώ θα έπαιρνε πάνω από 90%. Ελπίζουν πως αυτός θα σταματήσει τον πόλεμο στο Ιράκ και θα βρει έναν τρόπο συνεννόησης με τη Ρωσία. Έχουν τόσο μεγάλα και πιεστικά προβλήματα καθημερινότητας να επιλύσουν, που δεν επιδιώκουν όξυνση των σχέσεων με τη Ρωσία. Φυσικά, ουδέποτε πρόκειται να γίνουν φιλο-Ρώσοι. Όπως είπα, οι άσχημες στιγμές της ιστορίας τους συνδέονται με τους Ρώσους και την κατοχή απ’ αυτούς. Προσθέστε και την έμμεση απαγόρευση της χρήσης της γλώσσας τους για χρόνια(πιο πολύ χρησιμοποιούνταν η ρωσική) και θα καταλάβετε. Σήμερα, οι νέοι κάτω των 30 ετών, δεν γνωρίζουν(ή ελάχιστα γνωρίζουν) ρωσικά. Στα σχολεία διδάσκονται σαν πρώτη ξένη γλώσσα τα αγγλικά και σαν δεύτερη τα γερμανικά. Και αν κάποιος ξένος (όπως εγώ) ζει μόνιμα στη χώρα τους, δεν τον εκτιμούν αν δεν προσπαθήσει να μάθει τη γλώσσα τους. Πράγμα που εξηγεί γιατί ξεκινώ μαθήματα Λιθουανικών:-)

Και άλλη μια φωτογραφία. Το Υπουργείο Στρατιωτικών της χώρας. Δίπλα στο Προεδρικό μέγαρο και το Πανεπιστήμιο. Στο επανιδείν!