Το πρώτο χιόνι

Το πρώτο χιόνι έπεσε χτες τη νύχτα. Καλή αρχή! Ελπίζω να μην είναι ο χειμώνας τόσο βαρύς όσο ο περσινός-αν και μου λένε πως ο περσινός δεν ήταν ιδιαίτερα βαρύς, οπότε φαντάζομαι τι μπορεί να είναι ο βαρύς χειμώνας!

Κατά τα άλλα, τα μαθήματα συνεχίζονται, αν και ακόμα δεν έχουν σταλεί στο Πανεπιστήμιο τα χρήματα που προβλέπονταν από τη συμφωνία με το ΥΠΕΠΘ. Υπομονετικοί οι υπεύθυνοι του Πανεπιστημίου-ευτυχώς, γιατί αλλιώς θα έπρεπε να ψάχνω αίθουσα για να διδάσκω. Ελπίζω σύντομα να λυθεί η εκκρεμότητα!

Μέτρα σοκ και παθητικότητα

Μέχρι τώρα το άκουγα αλλά δεν το πίστευα-και όμως, είναι αλήθεια! Αν γινόταν στην Ελλάδα, ή σε κάποια δυτικοευρωπαϊκή χώρα, θα είχαν σηκωθεί οι πέτρες.

Η κυβέρνηση, για να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση, προχωρά στην υποχρεωτική χορήγηση αδειών άνευ αποδοχών, σε όλους τους εργαζόμενους ανεξαιρέτως. Κι έτσι, καθηγητές πανεπιστημίου, υπάλληλοι, εργάτες, οι πάντες, παίρνουν υποχρεωτικά άδεια άνευ αποδοχών, που κυμαίνεται από δυο εβδομάδες μέχρι ένα μήνα.

Φανταστείτε να επιχειρούνταν κάτι παρόμοιο στην Ελλάδα; Και όμως, εδώ δεν κουνιέται φύλλο. Συμπλήρωσα εννιά μήνες εδώ και δεν άκουσα ούτε μια απεργία κάποιου κλάδου. Η παθητικότητα των Λιθουανών-να ένα από τα πράγματα που δεν μου αρέσουν εδώ, αν συγκρίνω με την Ελλάδα.

Οικονομική κρίση: Είναι εδώ και απειλεί

Σήμερα παραιτήθηκε η κυβέρνηση της Λετονίας, αδύναμη να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση. Η Λετονία είχε πάρει πρόσφατα 7,5 εκατομμύρια δολάρια δάνειο από το ΔΝΤ, αλλά η κρίση δεν αντιμετωπίζεται: υψηλός πληθωρισμός, μεγάλη αύξηση της ανεργίας, κλείσιμο δεκάδων επιχειρήσεων.

Παρόμοιο (μαύρο) προβλέπεται και το μέλλον εδώ. Η κυβέρνηση της Λιθουανίας, δεν έχει ούτε δυο μήνες που ορκίστηκε. Από την αρχή είχα γράψει ότι δύσκολα θα μακροημερεύσει μια κυβέρνηση πεντακομματική. Ωστόσο, η κρίση έχει χτυπήσει κι εδώ. Υπενθυμίζω πως η Λιθουανία έχει τον υψηλότερο επίσημο πληθωρισμό από τις χώρες της ΕΕ: 14%. Η ανεργία κι εδώ αυξάνεται, μικροεπιχειρήσεις κλείνουν. Φήμες πολλές (μου θυμίζουν τις φήμες στην Ελλάδα επί δραχμής, πριν από κάθε υποτίμηση). Οι φήμες εδώ λένε πως η κυβέρνηση ετοιμάζεται να ανακοινώσει στην ΕΕ τεράστιο έλλειμμα και αποσύνδεση της κλειδωμένης ισοτιμίας του Ευρώ με το Λίτας: Από το 2005, 1 Ευρώ=3,44 Λίτας. Η κατάργηση αυτής της κλειδωμένης ισοτιμίας, είναι ο προάγγελος της υποτίμησης του Λίτας. Δύσκολες εποχές για τη χώρα και τους πολίτες. Οι οποίοι πίστευαν πως η ένταξη στην ΕΕ ήταν, εκτός των άλλων, και προστασία από οικονομικές καταστροφές-διαψεύδονται όμως. Οι επόμενοι μήνες, θα είναι κρίσιμοι και για τις τρεις Βαλτικές χώρες.

Πενθήμερος χιονιάς-και “Άξιον Εστί” από εβδομάδα

Δεν ξέρω αν είναι τα τελευταία χιόνια, όπως λέει η Λιθουανική τηλεόραση, σίγουρα είναι τα περισσότερα!! Πέντε μέρες τώρα χιονίζει συνεχώς, χωρίς ούτε λεπτό διακοπή. Προσέξτε την  φωτογραφία: Από αυτό το πεζοδρόμιο πέρασα στις 10 το πρωί, την ίδια στιγμή που ειδικό μηχάνημα το καθάριζε από τα χιόνια. Ξαναπέρασα στις 1 το μεσημέρι και βλέπετε την κατάσταση: το είχε στρώσει πάλι. Φυσικά, κανένας δρόμος δεν κλείνει, συνηθισμένοι οι Λιθουανοί στα χιόνια, τα μηχανήματα κρατάνε όλους τους δρόμους (και τα πεζοδρόμια) ανοιχτούς.

Μετά την περιπέτεια της υγείας μου, τη βδομάδα αυτή αρχίζω πάλι μαθήματα-παραδόσεις στο Πανεπιστήμιο. Θα είναι ενδιαφέροντες οι προσεχείς μήνες, μέχρι τον Ιούνιο: Με τις 18 τεταρτοετείς(επί πτυχίω) φοιτήτριες του τμήματος Λιθουανικής φιλολογίας και ελληνικής γλώσσας, θα ασχοληθούμε με το “Άξιον Εστί” του Ελύτη. Νομίζω και άλλη φορά έχω πει πόσο έχω εντυπωσιαστεί από την αγάπη τους για την ελληνική λογοτεχνία.

Χιονισμένη πόλη. Και Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού(επιτέλους)

Μετά από μεγάλη απουσία, κυρίως λόγω μετακόμισης σε άλλο διαμέρισμα και άλλων οικογενειακών γεγονότων, πάλι εδώ. Από το ΠΑΓΩΜΕΝΟ Βίλνιους. Και, αν όσοι το διαβάσετε είστε από τη βόρεια Ελλάδα, είστε συνηθισμένοι. Αλλά για μένα, που όταν χιόνισε στα Χανιά(εννοώ μέσα στην πόλη) πριν λίγα χρόνια ήταν πρωτοφανές γεγονός, φανταστείτε πώς είμαι τώρα. Στις φωτογραφίες βλέπετε την πόλη(ή τουλάχιστον τμήματά της από τα μπαλκόνια του νέου διαμερίσματός μου). Η θερμοκρασία από -7 ως 0.

Κατά τα άλλα, εξεταστική στο Πανεπιστήμιο και άρα διακοπές μέχρι τέλη Ιανουαρίου. Και ένα θετικό για τη χώρα μας: Επισκέφτηκε το Βίλνιους η συντονίστρια εκπαίδευσης από τη Στοκχόλμη. Και συμφώνησε με το Πανεπιστήμιο στην  ίδρυση Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού, το οποίο θα χρησιμοποιεί τους χώρους του Πανεπιστημίου. Θα αποσπαστεί και άλλος εκπαιδευτικός εδώ(ή τουλάχιστον θα προκηρυχτεί η θέση-η εκδήλωση ενδιαφέροντος εξαρτάται από το επιμίσθιο). Για όποιον με διάβαζε από παλιά, η Ελλάδα αποκτά αυτό που άλλες χώρες έχουν: ΜΟΝΙΜΟ κέντρο πολιτισμού και γλώσσας, ανεξάρτητο από τυχόν περικοπές λόγω οικονομικών προβλημάτων. Κάτι θετικό, θα συμφωνείτε.

Ελπίζω σε συχνότερες εγγραφές. Προς το παρόν, απολαύστε τις φωτογραφίες.

Γενικά για την κρίση, την τηλεόραση, το διαδίκτυο και άλλα

Τα χτεσινά τραγικά γεγονότα στην Ελλάδα, με τη δολοφονία ενός 16χρονου από αστυνομικό, σίγουρα θα προκαλέσουν έκπληξη εδώ. Θα δω τι θα πουν οι φοιτητές. Όμως, σε μια χώρα που δεν έχει διοργανωθεί ούτε μια απεργία τόσους μήνες, παρά την άσχημη θέση των εργαζομένων, γεγονότα σαν αυτά μάλλον θα προκαλέσουν απορίες και συζητήσεις.

Η Λετονία είναι το πρώτο θύμα της κρίσης. Ήδη η ανεργία έχει χτυπήσει κόκκινο και δεκάδες πολίτες μεταναστεύουν στη δυτική Ευρώπη. Από τις Βαλτικές χώρες, αυτή που θα πληγεί λιγότερο, είναι η Εσθονία. Δέχεται εδώ και χρόνια βοήθεια από τη Νορβηγία, έχει και μεγάλη ρωσική μειονότητα-οπότε η Ρωσία πιο δύσκολα θα λάβει μέτρα εναντίον της. Όσο για τη Λιθουανία; Επαναλαμβάνω ότι όλα τα κυβερνητικά κόμματα τηρούν μια ατελέσφορη αντιρωσική πολιτική, χωρίς να σκέφτονται όσα θα επακολουθήσουν στο μέλλον. Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι.

Κατά τα άλλα, εντύπωση μου κάνει το πολύ μικρό κόστος της πρόσβασης στο διαδίκτυο καθώς και για interactive τηλεόραση. Με συνδρομή μόνο 8 Λίτας το μήνα για την τηλεόραση(60 κανάλια) και 8 Λίτας για την dsl πρόσβαση στο διαδίκτυο, σύνολο 16 Λίτας(περίπου 4,5 Ευρώ.

Η θερμοκρασία τις τελευταίες μέρες κυμαίνεται από 4 ως 8 βαθμούς. Ζέστη σχετικά με τον προηγούμενο χιονιά.

Εν όψει εορτών

Ζέστη τις τελευταίες μέρες. Καλά, αν μου έλεγε κάποιος πριν από λίγους μήνες πως θα θεωρούσα ζέστη θερμοκρασίες 5 ή 6 βαθμών Κελσίου, θα γελούσα! Αλλά μετά τις μέρες με τις συνεχείς χιονοπτώσεις, με λίγη βροχή και 6ο ζέστη αισθάνεσαι. Τελικά, συνηθίζει ο άνθρωπος!

Το Βίλνιους έχει στολιστεί για τα Χριστούγεννα. Επίσημα, οι εορτασμοί αρχίζουν την 1η Δεκεμβρίου. Και τα μεσάνυχτα της παραμονής, 30 Νοεμβρίου, ο ουρανός φωταγωγήθηκε από τα πυροτεχνήματα πάνω από τον καθεδρικό ναό, που σήμαναν την επίσημη έναρξη της εορταστικής περιόδου.

Στις 22 Δεκεμβρίου ξεκινούν οι εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο. Η εξεταστική περίοδος διαρκεί ως τις 25 Ιανουαρίου. Με δέκα μέρες  διακοπές για τα Χριστούγεννα, από 24 Δεκεμβρίου μέχρι 4 Ιανουαρίου.

Οι Λιθουανοί δεν ανησυχούν για κατάρρευση του τραπεζικού τους συστήματος-δεν υπάρχει καμμία Λιθουανική τράπεζα. Ποτέ δεν υπήρχε. Παλιότερα υπήρχαν ρωσικές, τώρα όλες οι τράπεζες είναι σουηδικές ή νορβηγικές. Φυσικά υπάρχει η ανησυχία, μήπως κάποια από αυτές δεν αντέξει στην κρίση.

Φωτογραφίες από το στολισμένο Βίλνιους σύντομα. Αφού πρώτα επιδιορθωθεί η ψηφιακή μηχανή μου, μιας και μου έπεσε και σταμάτησε να λειτουργεί.

Περικοπές, κρίση, κόστος ζωής

Σημερινή είδηση: η κυβέρνηση της Λεττονίας προσέφυγε στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ζητώντας δάνειο για να αντιμετωπίσει την κρίση. Έρχεται και η ώρα της Λιθουανίας. Και, όπως έχω ξαναγράψει, διερωτώμαι πώς θα τα βγάλουν πέρα οι Λιθουανοί και αν θα υπάρξει κοινωνική έκρηξη.

Πάντως, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, σε εποχές κρίσης, οι κυβερνήσεις θεωρούν πως τα πρώτα κονδύλια πρέπει να περικόπτονται από την παιδεία και τον πολιτισμό. Τα ίδια κι εδώ: Ήδη η σχολή Κλασσικής φιλολογίας του Πανεπιστημίου έχει τεράστιο έλλειμμα, και τα προγράμματα σπουδών είναι “υπό διαμόρφωση”-σε απλά ελληνικά, να δούμε ποια προγράμματα και προσφερόμενες γλώσσες θα διασωθούν. Σίγουρα θα διασωθούν οι γλώσσες των χωρών που έχουν έρθει σε συμφωνία με το Πανεπιστήμιο και, με μικρή ετήσια επιχορήγηση, λειτουργούν Κέντρα γλώσσας και πολιτισμού τους στο Πανεπιστήμιο(π.χ. η Τουρκία).

Σχετικά με το σχόλιο του φίλου Μήτσου στην προηγούμενη εγγραφή, ουδείς(αν δεν το έχει ζήσει) δεν μπορεί να αντιληφθεί την ψυχολογία όταν ζεις σε μια χώρα με συννεφιά, χιόνι, κρύο όλη μέρα, που το να δεις ήλιο είναι σπάνιο γεγονός, που βραδιάζει από τις 4 το απόγευμα. Τώρα αρχίζω να καταλαβαίνω τη μελαγχολία πολλών συγγραφέων από τη βόρεια Ευρώπη. Και φυσικά, αν κάποιος πει σε έναν Λιθουανό “μα τι ωραία τα τοπία σας το χειμώνα”, μάλλον θα αντιμετωπιστεί σαν τρελός, ή σαν κάποιος που κοροϊδεύει.

Για το κόστος της ζωής: Εκείνο που είναι απλησίαστο, είναι τα ενοίκια. Προσωπικά, για ένα μικρό διαμέρισμα 40 τ.μ, σοβιετικού στυλ(δυο μικρά δωμάτια, μικρή κουζίνα, μπάνιο και τουαλέτα, όλα πολύ μικρά) πληρώνω σχεδόν 500 €. Αν προσθέσετε και τα μηνιαία κοινόχρηστα(αέριο, ρεύμα, νερό), που είναι άλλα 100 € το χειμώνα(δηλαδή μέχρι τέλος Απριλίου), αντιλαμβάνεστε το κόστος. Το διαμέρισμα είναι, βέβαια, στο κέντρο της πόλης(για να είμαι κοντά στο Πανεπιστήμιο). Ωστόσο, ακόμα και σε απομακρυσμένη συνοικία, παρόμοιο διαμέρισμα δεν νοικιάζεται σε τιμή χαμηλότερη από 350 €. Και αν αναρωτιέστε “μα καλά, και πώς νοικιάζουν οι Λιθουανοί;”, σας υπενθυμίζω πώς ζούσαν επί Σοβιετικής Ένωσης: Όταν το παιδί παντρεύεται, απλούστατα ζει με τον(την) σύζυγο στο σπίτι των γονιών του. Οι οποίοι, είναι τυχεροί, μιας και έχουν δικό τους διαμέρισμα(από τη σοβιετική εποχή). Φυσικά, ένα ερώτημα είναι αν θα μπορούσε οποιοσδήποτε Έλληνας να ζήσει σε αυτές τις συνθήκες: σε διαμέρισμα μέχρι 60 τ.μ., να ζουν δυο οικογένειες. Και όσοι Λιθουανοί έκαναν το λάθος να πάρουν δάνεια από τράπεζες για να αγοράσουν σπίτι, δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν πια στις υποχρεώσεις τους-και σύντομα θα αρχίσουν και εδώ οι τράπεζες να κατάσχουν τα σπίτια. Οι τράπεζες είναι ξένες-σουηδικές κυρίως.

Αυτά για τα ενοίκια. Στα υπόλοιπα, το κόστος ζωής είναι(ακόμα) χαμηλό για τα ελληνικά δεδομένα(και για τους ελληνικούς μισθούς). Ας αναφέρω τα τσιγάρα(το πρώτο που μου ήλθε στο μυαλό!!!). Ένα πακέτο Camel κοστίζει 1,5 €. Θα αναφέρω και άλλα προϊόντα στο μέλλον, πάντως σε γενικές γραμμές το κόστος στα προϊόντα είναι στο 40% της ελληνικής τιμής. Και φυσικά, για εμάς και τους μισθούς μας χαμηλά, φανταστείτε όμως για τους Λιθουανούς-όταν ένα νέο ζευγάρι εργαζόμενων, παίρνουν μαζί περίπου 700 € το μήνα.

Ήλιος με δόντια, χιόνι και αυξήσεις

Ήλιος με δόντια. Μόλις τώρα κατάλαβα τι σημαίνει κυριολεκτικά η φράση. Η θερμοκρασία εδώ και λίγες μέρες έπεσε απότομα, κυμαίνεται από 5 ως 10 βαθμούς(πάνω από το μηδέν ακόμα!!). Όλοι λένε πως, αφού έπεσε χιόνι από τώρα, θα είναι ένας βαρύς χειμώνας. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει για κάποιον που έζησε σχεδόν όλα τα χρόνια στην Κρήτη και το χιόνι ήταν φολκλορικό στοιχείο σε διακοπές που έκανε το χειμώνα, να πρέπει να ζήσει μήνες με χιόνι.

Αλλά το πιο σημαντικό, είναι ο ήλιος-ή μάλλον η έλλειψή του. Στην πρώτη φωτογραφία, βλέπετε τον “ήλιο με δόντια”, πάνω από τα δέντρα του κήπου του προεδρικού μεγάρου και το υπουργείο στρατιωτικών. Τη φωτογραφία έβγαλα στις 3 το μεσημέρι. Μια ώρα αργότερα, στις 4, δεν υπήρχε ήλιος-ήταν ήδη σκοτάδι και είχαν ανάψει τα φώτα της πόλης! Να νυχτώνει από τις 4 το απόγευμα, πρωτοφανές για μένα. Στην Κρήτη, ακόμα και αυτή την εποχή, δεν νυχτώνει πριν από τις 8.

Ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος που μένω με ενημέρωσε για αύξηση της τιμής του αερίου κατά 53% από το νέο έτος. Αναμενόμενο, μετά τις συνεχείς ρήξεις της κυβέρνησης με τη Ρωσία. Και σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία αύξηση. Απορώ πώς θα τα βγάλουν πέρα οι Λιθουανοί. Και αν η οικονομική κρίση θα περάσει αναίμακτα για τη χώρα.

Στη δεύτερη φωτογραφία, μια εικόνα έξω από το διαμέρισμά μου στις 7 το πρωί.

Στο επανιδείν!

Όλοι μαζί(στην Ε.Ε.)-αλλά η Λιθουανία χώρια

Πολύ ενδιαφέρον το συνέδριο. Το θέμα του είναι τα προβλήματα και οι προοπτικές της διδασκαλίας της κλασσικής φιλολογίας. Και συμμετέχουν τα τμήματα κλασσικής φιλολογίας των πανεπιστημίων του Βίλνιους, της Ρίγας, του Ταλίν, της Αγίας Πετρούπολης, καθώς και γερμανικών πανεπιστημίων. Δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω ακόμα όσο θα ήθελα, ελπίζω να τα καταφέρω αύριο και μεθαύριο.

Θα διαβάσατε πως άρχισαν πάλι οι συζητήσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Ρωσία, που είχαν διακοπεί λόγω του πολέμου στον Καύκασο. Ποια είναι η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαφώνησε και δεν συμμετέχει; Σωστά το μαντέψατε: Η Λιθουανία. Και άλλη φορά έχω γράψει πως η ηγεσία της χώρας ξεπερνά τα όρια. Η Λιθουανία δεν είναι η μόνη χώρα που θεωρεί πως καταπιέστηκε από τη Ρωσία. Υπάρχουν και άλλες, με πρώτες τις δυο Βαλτικές, Εσθονία και Λεττονία. Ωστόσο, αυτές οι χώρες συμμετέχουν κανονικά. Και, μέχρι στιγμής, δεν έχω βρει κάποιον Λιθουανό που να συμφωνεί με την απόφαση της κυβέρνησής του. Όλοι αυτοί με τους οποίους έχω μιλήσει, αναρωτιούνται ποιος ο λόγος τέτοιας αντιπαράθεσης και έκφρασης ανοιχτής εχθρότητας προς τη Ρωσία, όταν είναι ηλίου φαεινότερο πως πολύ σύντομα η χώρα θα χρειαστεί πολύ μεγαλύτερες ποσότητες ρωσικού αερίου, για τους λόγους που ανέλυσα σε προηγούμενη εγγραφή. Όλοι φοβούνται(ίσως όχι άδικα) πως η Ρωσία δεν ξεχνά και την κατάλληλη στιγμή θα ανταποδόσει-με μια μεγάλη αύξηση της τιμής πώλησης του αερίου. Μόνο που για μια ακόμα φορά ο λαός θα πληρώσει το τίμημα και όχι οι ηγέτες, πολλοί από τους οποίους έχουν σπουδάσει και ζήσει για πολλά χρόνια στις ΗΠΑ-όπου και θα επιστρέψουν αν τα πράγματα στραβώσουν.