Η ιστορία ενός ναού

Η εκκλησία του αγίου Casimir. Όπως συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις (και σε όλες τις χώρες), η ιστορία ενός κτιρίου ή ενός μνημείου, φανερώνει και μια μεγάλη περίοδο από την ιστορία της χώρας.

Η συγκεκριμένη εκκλησία, ήταν η πρώτη που χτίστηκε στο Βίλνιους σε ρυθμό μπαρόκ  από τους Ιησουίτες. Ο θεμέλιος λίθος, που χρειάστηκε να τον σύρουν 700 άνθρωποι, μπήκε στα 1604. Τον 18ο αιώνα,  ανακαινίστηκε και προστέθηκαν 13 βωμοί μπαρόκ στο εσωτερικό της, οι περισσότεροι από τους οποίους καταστράφηκαν από τον στρατό του Ναπολέοντα.

Το 1868, η εκκλησία πέρασε στην ρωσική ορθόδοξη εκκλησία.

Μετά τη λήξη του 2ου παγκοσμίου πολέμου και την ενσωμάτωση της Λιθουανίας στη Σοβιετική Ένωση, η εκκλησία αυτή μετατράπηκε σε Μουσείο Αθεϊσμού. Το 1991, με την ανεξαρτησία της Λιθουανίας, πέρασε πάλι στα χέρια των Ιησουιτών.

Και δυο φωτογραφίες, του παλιού Δημαρχείου και της πλατείας μπροστά σε αυτό. Και από τις φωτογραφίες καταλαβαίνετε πως ο καιρός είναι καλός, ηλιοφάνειες ενώ μπήκε ο Δεκέμβριος. Να δούμε για πόσο ακόμα.

Η συναγωγή

Το ακαδημαϊκό έτος τελείωσε-οπότε, είμαι σε διακοπές. Ευκαιρία να επισκεφτώ μερικά μουσεία και αξιοθέατα της πόλης.

Στη φωτογραφία, η μοναδική συναγωγή του Βίλνιους. Μέχρι τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, η πόλη είχε περισσότερες από 100 συναγωγές και μια πολυάριθμη εβραϊκή κοινότητα. Τότε, το Βίλνιους λεγόταν “Η Ιερουσαλήμ της Βαλτικής”. 

Μετά τον πόλεμο, εξαιτίας της γενοκτονίας, είχαν απομείνει πολύ λίγοι Εβραίοι. Έτσι, σήμερα υπάρχει μόνο αυτή η συναγωγή.

Σιγά σιγά, θα παρουσιάσω όλα τα μουσεία και αξιοθέατα που θα επισκέπτομαι.

Νυχτερινή φωτογραφία και ένα συνέδριο

 Σε παλιότερη εγγραφή, είχα γράψει για την εικονιζόμενη λεωφόρο, την κεντρική λεωφόρο Gedimino. Και για το φωτισμένο κτίριο αριστερά είχα γράψει, είναι το αρχοντικό του στρατηγού του τσάρου κατά τους Ναπολεόντειους πολέμους, Δημήτρη Μαύρου, το οποίο σήμερα στεγάζει εμπορικό κέντρο. Εδώ, βλέπετε τη λεωφόρο και το κτίριο σε απογευματινή φωτογράφιση. Την φωτογραφία έβγαλα στις 5 το απόγευμα, ήδη βράδυ εδώ.

Κατά τα άλλα, την Τετάρτη αρχίζει στο Πανεπιστήμιο ένα ετήσιο συνέδριο. Διεξάγεται κάθε χρόνο με συμμετοχή των τμημάτων Κλασσικής Φιλολογίας των Πανεπιστημίων των τριών Βαλτικών χωρών και του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης. Είναι τριήμερο και με θέμα τις σπουδές κλασσικής φιλολογίας και διεξάγεται σε άλλη χώρα κάθε χρόνο. Απ’ ότι έμαθα, θα παρευρεθούν και καθηγήτριες των πανεπιστημίων οι οποίες μιλούν και διδάσκουν ελληνικά, οπότε θα έχω νέα να σας πω. Ενδιαφέρον ακούγεται.

Στο επανιδείν.

Ιστορικές στιγμές που πλήγωσαν τους Λιθουανούς

Αρκετές μέρες χωρίς εγγραφή. Ήμουν αρκετά απασχολημένος. Ο καιρός έχει χαλάσει, δεν είναι ακόμα βαρύς χειμώνας, αλλά οι θερμοκρασίες κυμαίνονται περίπου στους 12ο-και να βλέπω πως στην Κρήτη είναι ακόμα πάνω από 25ο!!

Στη φωτογραφία, μια επέτειος που γιορτάστηκε στο Πανεπιστήμιο. Τα 400 χρόνια δραστηριοποίησης στη Λιθουανία του τάγματος των Ιησουιτών. Καμιά σχέση με κώδικες Ντα Βίντσι:-) Απλούστατα, το τάγμα ίδρυσε το Πανεπιστήμιο, οπότε διοργάνωσε μια επετειακή εκδήλωση.

Καλά λένε πως μια χώρα τη γνωρίζεις μόνο όταν ζήσεις σε αυτήν αρκετά και αποκτήσεις φιλίες με τους ανθρώπους. Όσοι διαβάζετε το ιστολόγιο από καιρό, θα θυμάστε την απορία μου για το αντιρωσικό μένος και τον άκρατο φιλοαμερικανισμό των Λιθουανών. Ανακάλυψα πρόσφατα πως και στους Λιθουανούς φαίνεται ανεξήγητη η αντιαμερικανική στάση μας. Τελικά, κάθε λαός αντιπαθεί αυτόν που τον έχει ιστορικά πληγώσει.

Στο πανεπιστήμιο, δουλεύοντας με τους φοιτητές την “Αιολική Γη”(έργο που τους αρέσει πολύ και οι ίδιοι ενδιαφέρθηκαν να μελετήσουν σε βάθος), είχαμε μια συζήτηση για την Μικρασιατική καταστροφή και τα τα τραύματα(υλικά αλλά περισσότερο ψυχολογικά) που άφησε στους Έλληνες. Στη συζήτηση αυτή, ενδιαφέρθηκα να μάθω ποιες είναι οι ιστορικές στιγμές που πλήγωσαν τους Λιθουανούς. Και μου είπαν δύο: το 1946, χρονιά που με εντολή του Στάλιν χιλιάδες Λιθουανοί εκτοπίστηκαν στη Σιβηρία, οι περισσότεροι δεν γύρισαν ποτέ. Και το 1991, χρονιά που οι Λιθουανοί ανακηρύσσουν την ανεξαρτησία τους, αλλά σε απάντηση ο ρωσικός στρατός καταλαμβάνει τις κύριες πόλεις της χώρας. Επακολουθούν μαζικές, καθημερινές διαδηλώσεις και συγκρούσεις και δεκάδες πολίτες χάνουν τη ζωή τους, μέχρι τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, οπότε η Ρωσία αναγνωρίζει την ανεξαρτησία της χώρας. Και τα δυο γεγονότα, όπως βλέπετε, αναφέρονται στη ρωσική κατοχή. Πράγμα που εξηγεί το φόβο των Λιθουανών για τον πανίσχυρο γείτονα. Και χτες, που ο Μεντβέντεφ ανακοίνωσε την εγκατάσταση πυραύλων στο Καλίνινγκραντ(το οποίο απέχει μόλις 300 χιλιόμετρα από εδώ), σε απάντηση για την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων σε Τσεχία και Πολωνία, ο φόβος αυτός εκφράστηκε πάλι έντονα σε τηλεοπτικές συζητήσεις.

Ωστόσο, μην νομίζετε πως οι Λιθουανοί δεν έχουν κρίση. Και στα γεγονότα του Καυκάσου, μόνο μια μικρή μερίδα φανατικών διαδήλωνε. Οι περισσότεροι δεν είχαν πρόβλημα να πουν πως την κρίση δημιούργησε ο πρόεδρος της Γεωργίας. Ίδια και η αντιμετώπισή τους για τις εξελίξεις στις ΗΠΑ. Είναι (στην πλειοψηφία τους) εναντίον του πολέμου στο Ιράκ, υποστήριζαν τον Ομπάμα-αν έβαζε υποψηφιότητα εδώ θα έπαιρνε πάνω από 90%. Ελπίζουν πως αυτός θα σταματήσει τον πόλεμο στο Ιράκ και θα βρει έναν τρόπο συνεννόησης με τη Ρωσία. Έχουν τόσο μεγάλα και πιεστικά προβλήματα καθημερινότητας να επιλύσουν, που δεν επιδιώκουν όξυνση των σχέσεων με τη Ρωσία. Φυσικά, ουδέποτε πρόκειται να γίνουν φιλο-Ρώσοι. Όπως είπα, οι άσχημες στιγμές της ιστορίας τους συνδέονται με τους Ρώσους και την κατοχή απ’ αυτούς. Προσθέστε και την έμμεση απαγόρευση της χρήσης της γλώσσας τους για χρόνια(πιο πολύ χρησιμοποιούνταν η ρωσική) και θα καταλάβετε. Σήμερα, οι νέοι κάτω των 30 ετών, δεν γνωρίζουν(ή ελάχιστα γνωρίζουν) ρωσικά. Στα σχολεία διδάσκονται σαν πρώτη ξένη γλώσσα τα αγγλικά και σαν δεύτερη τα γερμανικά. Και αν κάποιος ξένος (όπως εγώ) ζει μόνιμα στη χώρα τους, δεν τον εκτιμούν αν δεν προσπαθήσει να μάθει τη γλώσσα τους. Πράγμα που εξηγεί γιατί ξεκινώ μαθήματα Λιθουανικών:-)

Και άλλη μια φωτογραφία. Το Υπουργείο Στρατιωτικών της χώρας. Δίπλα στο Προεδρικό μέγαρο και το Πανεπιστήμιο. Στο επανιδείν!

Εκλογές, οικονομική κατάσταση, ενέργεια

 Στη φωτογραφία, η ελληνική πρεσβεία στο Βίλνιους. Βρίσκεται στην παλιά πόλη, αλλά στεγάζεται σε καινούριο κτίριο.

Σήμερα διεξάγεται ο δεύτερος γύρος των εκλογών. Ρώτησα για το εκλογικό σύστημα. Λοιπόν, η Βουλή έχει 141 έδρες. Από αυτές, οι 70 κατανέμονται στον πρώτο γύρο, αναλογικά, στα κόμματα που συμπληρώνουν το όριο του νόμου(μόνο τρία κόμματα το συμπλήρωσαν στον πρώτο γύρο). Οι υπόλοιπες 71 έδρες, αντιστοιχούν σε 71 περιφέρειες στις οποίες έχει χωριστεί η χώρα. Σε κάθε περιφέρεια, την έδρα καταλαμβάνει ο υποψήφιος που παίρνει το 50%+1ψήφο των ψηφισάντων στην περιφέρεια. Στον πρώτο γύρο, μόλις 3 έδρες δόθηκαν με αυτό το σύστημα. Σήμερα θα κατανεμηθούν οι υπόλοιπες 68. Όμως, στο δεύτερο γύρο συμμετέχουν μόνο τα δυο πρώτα σε δύναμη κόμματα του πρώτου γύρου.

Γενικά, δεν υπάρχει μεγάλη αισιοδοξία στο λαό. Η κατάσταση ήταν ήδη δύσκολη, με πληθωρισμό που κυμαίνεται στο 14% περίπου. Με την παγκόσμια κρίση, τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο. Διάφορες φήμες ακούγονται, παρόμοιες με αυτές που ακούγονταν στην Ελλάδα όταν είχαμε τη δραχμή: για υποτίμηση του νομίσματος. Το πρόβλημα είναι, απ’ όσο έχω καταλάβει, ότι η χώρα δεν έχει προϊόντα για εξαγωγή. Μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και την ανεξαρτητοποίηση, η γεωργία εγκαταλείφθηκε. Αλλά ούτε βιομηχανική παραγωγή υπάρχει. Ταυτόχρονα, υπάρχει το πρόβλημα της ενέργειας: Η Λιθουανία είχε 2 πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, αλλά και τα δύο παλιάς τεχνολογίας. Συμφώνησε να διακόψει τη λειτουργία του ενός το 2004, όταν εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και υπέγραψε(με την ένταξη) συμφωνία για διακοπή της λειτουργίας και του δεύτερου μέχρι το 2009. Αλλά δεν ξεκίνησε άμεσα ο σχεδιασμός για την κατασκευή νέου. Οπότε, σε λίγους μήνες(αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δεχτεί να δώσει παράταση λειτουργίας του υπάρχοντος εργοστασίου), η χώρα θα αντιμετωπίσει ενεργειακό πρόβλημα. Στην περίπτωση αυτή, μάλλον θα χρειαστεί να γίνει αυτό που δεν θέλουν οι Λιθουανοί: να ζητήσουν περισσότερη ενέργεια από τη Ρωσία. Ήδη έχει ανακοινωθεί αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου κατά 53%. Γενικά, τα πράγματα μόνο ρόδινα δεν είναι-και γι’ αυτό υπάρχει και η απογοήτευση.

Αύριο θα γράψω για τις εργασιακές σχέσεις και συνθήκες στη χώρα. Που για εμάς στην Ελλάδα θα φαίνονταν απαράδεκτες-αν και κάποιοι επιδιώκουν να δημιουργήσουν και σε μας παρόμοιες συνθήκες εργασίας. Αυτά, αύριο. Στο επανιδείν!

Μια πόλη της “νέας” Ευρώπης

Λίγες μέρες απουσίας, προς τακτοποίηση της μόνιμης παραμονής εδώ. Στις Βαλτικές χώρες, χρειάζεται να φροντίσει ο ίδιος ο εκπαιδευτικός για την έκδοση άδειας παραμονής και εργασίας, το αργότερο εντός τριμήνου από την άφιξή του. Να και κάτι που έμαθα!

Σήμερα, επιμορφωτικές φωτογραφίες. Σχετικές με κάτι που είχα γράψει παλιότερα, για τη δημοκρατία στη Λιθουανία και στις Βαλτικές χώρες γενικότερα. Λοιπόν, στην πρώτη φωτογραφία βλέπετε το παλιό Δημαρχείο της πόλης(τώρα υπάρχει νέο Δημαρχείο, ένα μοντέρνο πολυώροφο κτίριο δίπλα στο ποτάμι· προτίμησαν ένα νέο μοντέρνο κτίριο από το εικονιζόμενο). Το ενδιαφέρον έγκειται στην επιτοιχισμένη ταμπέλα. Τη βλέπετε όπως φαίνεται από μακριά και σε κοντινή λήψη. Λοιπόν, το Βίλνιους επισκέφτηκε τον Νοέμβριο του 2002 ο Τζωρτζ Μπους. Και σε ομιλία του είπε-μεταφράζω για τους μη γνωρίζοντες αγγλικά και για όσους δεν διακρίνουν τα λόγια: “Όποιος επιλέξει τη Λιθουανία σαν εχθρό, έχει κάνει εχθρό και τις ΗΠΑ”. Μάλιστα. Και καλά, σε μια ομιλία ο Μπους είπε τα δικά του. Οι Λιθουανοί που έβαλαν τα λόγια του σε πινακίδα έξω από το παλιό Δημαρχείο; Είναι η “νέα Ευρώπη”. Έτσι αρέσκονται να αποκαλούνται. Σε αντίθεση με τα 15 κράτη-μέλη προ του 2004, που είναι η “παλιά Ευρώπη”.

Κατά τα άλλα, σε λίγες μέρες στη Λιθουανία διεξάγονται  βουλευτικές εκλογές. Μόνο οι αφίσες των υποψηφίων το φανερώνουν. Μέχρι στιγμής, καμία συγκέντρωση, ούτε καν συζήτηση στην τηλεόραση. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα, ο πληθωρισμός “τρέχει” με περίπου 14%-για να δούμε ποιες θα είναι οι επιλογές των πολιτών. Μια φωτογραφία με αφίσες υποψηφίων.

Ο Καθεδρικός Ναός

Ο καθεδρικός ναός του Βίλνιους, ναός αφιερωμένος στη μνήμη των καθολικών αγίων Stanislaus και Vladislas, έχει ενδιαφέρουσα ιστορία. Η ιστορία του συνδέεται με την ιστορία της χώρας.

Τα θεμέλιά του μπήκαν το 1387 από τον βασιλιά Jogaila. Σχεδόν κάθε αιώνα, καταστρεφόταν(από τον εκάστοτε κατακτητή της πόλης) και χτιζόταν ξανά. Έτσι, άλλαξε σχέδια πολλές φορές. Τη σημερινή του κλασσική μορφή, πήρε στα τέλη του 18ου αιώνα από τον Πολωνό αρχιτέκτονα Laurynas Gucevicius, σε μια εποχή που η Λιθουανία και η Πολωνία είχαν ενωθεί σε ένα ενιαίο βασίλειο. Τα αγάλματα που βλέπετε στις φωτογραφίες, προστέθηκαν τον 19ο αιώνα.

Κάτω από το ναό, σε κρύπτες, είναι θαμμένοι οι Λιθουανοί ηγεμόνες(όταν η Λιθουανία ήταν βασίλειο) και οι αρχιεπίσκοποι.

Ρητορική ερώτηση

Στις φωτογραφίες, το κτίριο της πρυτανείας του Πανεπιστημίου και η είσοδος του Εθνικού Θεάτρου.

Και μια ερώτηση-ρητορική, δεν περιμένω απάντηση. Αν ένας Έλληνας ζει για πολλά χρόνια σε μια ξένη χώρα και τα περισσότερα από αυτά τα χρόνια προσέφερε πολλά στην διάδοση της ελληνικής γλώσσας, νομιμοποιείται να χρησιμοποιεί την προσφορά του αυτή για ίδιον όφελος; Και να ζητά αμοιβή για τη διδασκαλία της γλώσσας μας, ενώ τώρα πια υπάρχει Έλληνας αποσπασμένος εκπαιδευτικός εδώ;

“Τα στερνά τιμούν τα πρώτα”-πρέπει να είναι λαϊκή ρήση, εγώ την είχα ακούσει από τον Χαρίλαο Φλωράκη σε μια δήλωσή του. Πάντως, είναι διαχρονική η ισχύς και η αξία της.

Μια μικρή χώρα και η αγάπη για τις ξένες γλώσσες

Το Βίλνιους δεν είναι καμιά τεράστια πόλη. Έχει μόλις 500.000 κατοίκους.  Βέβαια, αναλογικά με το συνολικό πληθυσμό της χώρας, είναι μεγάλη. Η Λιθουανία έχει μόλις 3.000.000 πληθυσμό. Άρα το Βίλνιους έχει το 1/6 του πληθυσμού. Είναι όμως μια πανέμορφη πόλη, με κτίρια άριστα διατηρημένα, με πάρκα και κήπους, με παιδικές χαρές και αθλητικούς χώρους. Η φωτογραφία της εκκλησίας, δείχνει πως όλα τα κτίρια, ανεξαρτήτως χρήσης, είναι άριστα διατηρημένα.

Σήμερα στο Πανεπιστήμιο, η κοσμήτορας του τμήματος κλασσικής φιλολογίας(η οποία επί τη ευκαιρία διδάσκει αρχαία ελληνικά, αλλά δεν γνωρίζει καθόλου τα νέα ελληνικά), μου είπε μια φράση που με βοήθησε να σκεφτώ καλύτερα κάτι που έγραψα σε προηγούμενη εγγραφή, σχετικά με τη ρωσοφοβία των Λιθουανών. Μου είπε: “Μέχρι πρόσφατα για δεκάδες χρόνια είχαμε σκυμμένο κεφάλι. Μόλις πρόσφατα σηκώσαμε το κεφάλι μας και νιώθουμε υπερήφανοι”. Το καμπανάκι δεν χτυπά μόνο για τους Ρώσους. Και οι Πολωνοί υπήρξαν κατακτητές της χώρας για πολλές δεκαετίες.

Το έγραψα πάλι: Είναι εκπληκτικό αυτό που συμβαίνει με την αγάπη των Λιθουανών για την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Είμαι σίγουρος πως, τα επόμενα χρόνια, η Λιθουανία θα κατέχει την πρώτη θέση πολιτών με άριστη γνώση ξένων γλωσσών. Αυτό καλλιεργείται από τα γυμνάσια, όπου στους μαθητές προσφέρονται προς διδασκαλία τα γερμανικά, τα αγγλικά, τα γαλλικά, τα ρωσικά και συνεχίζεται στο Πανεπιστήμιο, όπου ο πρωτοετής φοιτητής υποχρεωτικά δηλώνει μια ξένη γλώσσα, την οποία θα διδαχτεί για τέσσερα χρόνια σαν υποχρεωτικό μάθημα, με βαθμολογία και μπορεί, αν θέλει, να διαλέξει και άλλη γλώσσα σαν μάθημα ελεύθερης επιλογής. Και οι προσφερόμενες γλώσσες, όπως έγραψα πάλι, είναι πολλές: ελληνικά, ρωσικά, τουρκικά, ισπανικά, γερμανικά, αγγλικά, γαλλικά, κινεζικά. Πόσες προσφέρονται στα δικά μας Πανεπιστήμια;

Και το αποκορύφωμα: μια φορά την εβδομάδα, πηγαίνω στο Κάουνας, μια πόλη που βρίσκεται 90 χιλιόμετρα από το Βίλνιους. Εκεί ζει μια οικογένεια Έλληνα, παντρεμένου με Λιθουανή, με τρία παιδιά. Σκεφτήκαμε με τον Έλληνα πατέρα να προτείνουμε στη Διευθύντρια του δημοτικού σχολείου όπου πηγαίνει ο γιος του, να δει αν υπάρχουν παιδιά Λιθουανών στο σχολείο που θάθελαν να μάθουν ελληνικά. Και τι νομίζετε πως έκανε; Δημοσίευσε στην ιστοσελίδα των Δημοτικών σχολείων του Κάουνας την είδηση και επικράτησε πανικός! Σε σημείο που μάλλον θα χρειάζεται να πηγαίνω στο Κάουνας δυο φορές την εβδομάδα.

Τι να πω; Απλώς εύχομαι, έστω και μια φορά, κατά τύχη, να διαβάσει την εγγραφή αυτή κάποιος από το ΥΠΕΠΘ. Για να καταλάβει πόσοι Έλληνες εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να αποσπαστούν στη Λιθουανία, αν τους δίνονταν στοιχειώδεις παροχές αξιοπρεπούς διαβίωσης-και όχι επιμίσθιο 760€ το μήνα!

Νυχτερινές εικόνες

Δυο νυχτερινές εικόνες της πόλης. Ο καθεδρικός ναός και το Εθνικό θέατρο.